فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بارخان و دیگر اشکال ناهمواری ماسه‌ای به‌عنوان لندفرم‌های فعال در مناطق بیابانی همواره تحث تأثیر شرایط اقلیمی حاکم قرار دارند و با جابه‌جایی، مخاطرات زیادی در مسیرهای ارتباطی ایجاد می‌کنند. مسیر ارتباطی نصرت‌آباد- فهرج در استان‌های سیستان و بلوچستان و کرمان قرار دارد. با توجه به شرایط اقلیمی خشک و بیابانی، هدف اصلی تحقیق، بررسی مخاطرات توفان‌های ماسه‌ای و جابه‌جایی بارخان‌ها در این مسیر بوده است. ابتدا از تصاویر ماهواره‌ای سنتینل 2 (2023-2016) و روش‌های سنجش از دور، اطلاعاتی در زمینۀ پراکنش جغرافیایی و گوناگونی ژئومورفولوژیکی تپه‌ها در مقیاس محلی به‌دست آمد. بدین منظور چهار محدوده از تپه‌های ماسه‌ای (بارخان، سیف، سیلک) در مسیر ارتباطی مشخص و تغییرات مورفولوژیکی آنها بررسی شد. نتایج آنالیز تصاویر نشان‌دهندۀ میزان جابه‌جایی در دورۀ زمانی هشت‌ساله در این چهار محدوده به این صورت است: بارخان در محدودۀ 1، حدود 98 تا 100 متر و با جهت جنوب و جنوب غرب به شمال و شمال شرق، ناهمواری‌های ماسه‌ای سیلک در محدودۀ 2، سالانه شاخه‌ها حدود 25 تا 30 متر از جنوب غرب به شمال شرق، تپه‌های سیف در محدودۀ 3 (شمال جاده)، در حدود 244 متر از غرب و جنوب غرب به سمت شرق و شمال شرق جابه‌جا شده است و به‌سمت مسیر ارتباطی در حال پیشروی است. در محدودۀ 4 که در قسمت جنوبی ریگ یلان قرار دارد، میزان جابه‌جایی در کل دوره حدود 210 متر است، ولی با توجه به جهت جابه‌جایی که به‌سمت شمال و شمال شرق است، برای مسیر خطری ایجاد نمی‌کند. برای تأیید مطالب از داده‌های باد منطقه در سطح ده‌متری زمین و ایستگاه‌های سینوپتیک استفاده شد.