ارزیابی مخاطرات محیطی و آسیبپذیری منطقۀ حفاظتشدۀ حرا با استفاده از مدل DPSIR
نویسندگان
1 گروه محیط زیست، دانشگاه تهران، دانشکدۀ منابع طبیعی، کرج، ایران
2 گروه محیط زیست، دانشگاه تهران، دانشکدۀ منابع طبیعی، کرج، ایران
doi
10.22059/jhsci.2023.366567.797چکیده
مخاطرات محیطی از مهمترین عوامل افزایش آسیبپذیری در مناطق تحت حفاظت است، از اینرو شناسایی این مخاطرات در اکوسیستمهای طبیعی از اهمیت ویژهای برخوردار است. در پژوهش حاضر به ارزیابی مخاطرات محیطی و آسیبپذیری در منطقۀ حفاظتشده حرا در چارچوب مفهومی مدل DPSIR پرداخته شد و سپس اولویت و رتبهبندی این مخاطرات با استفاده از روش TOPSIS تعیین شد. مطابق نتایج، 31 عامل در وقوع مخاطرات محیطی در منطقه اثر دارند که 24 عامل دارای منشأ انسانی و 7 عامل دارای منشأ محیطی هستند. نتایج حاکی از آن است که مهمترین عامل وقوع مخاطرات محیطی در منطقۀ حرا، عوامل انسانی است. افزونبر این، مطابق نتایج وزندهی و اولویتبندی مخاطرات محیطی در منطقه، بیشترین وزن مربوط به «شدت اثر» و کمترین وزن مربوط به «احتمال وقوع» مخاطرات محیطی اختصاص است. درجۀ مخاطرهپذیری عوامل تهدیدکنندۀ منطقه نیز حاکی از آن است که از 31 عامل شناختهشده، 11 عامل از مخاطرات تحملناپذیر و 10 عامل از مخاطرات محیطی شایان توجه هستند. بر این اساس، توسعۀ فعالیتهای انسانی و تداوم شدت وقوع مخاطرات محیطی میتواند به افزایش آسیبپذیری و همچنین اثرهای جبرانناپذیر در منطقۀ حفاظتشدۀ حرا منجر شود. بنابراین کنترل این مخاطرات مستلزم برنامهریزی و مدیریتی یکپارچه در سطح منطقه است. در این زمینه، نتایج بهدستآمده میتواند با ارائۀ گسترهای از مخاطرات محیطی و درجۀ مخاطرهپذیر بودن منطقۀ حفاظتشدۀ حرا، به تصمیمگیران و برنامهریزان در تدوین برنامهای مدیریتی و نیز اتخاذ اقداماتی راهبردی در این منطقه کمک کند.
