واکاوی جایگاه میراث فرهنگی و تاریخی در توسعه‌ دیپلماسی فرهنگی نوین ایران: با تاکید بر نقش موزه‌ها

نویسندگان

1 گروه موزه، دانشگاه هنر شیراز . شیراز. ایران

2 گروه باستان‌شناسی. دانشگاه هنر شیراز. شیراز . ایران

doi
10.22034/isj.2025.480883.2236
چکیده

در دهه‌های اخیر، تبلیغات منفی «اسلام‌هراسی» و «ایران‌هراسی» به‌طور فزاینده‌ای در سطح جهانی گسترش یافته است و این روند باعث شکل‌گیری تصورات نادرست درباره ایران و جهان اسلام شده است. برای مقابله با این تصویرسازی‌های و معرفی ایران به‌عنوان یکی از قطب‌های کلیدی در حوزه فرهنگ و تمدن، سیاست‌گذاری‌های فرهنگی راهبردی ضروری است. این پژوهش به بررسی نقش میراث فرهنگی و تاریخی ایران و جایگاه موزه‌ها در توسعه دیپلماسی فرهنگی معاصر می‌پردازد. برای این منظور، ابتدا با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به تعریف دیپلماسی فرهنگی و کارکردهای آن پرداخته و سپس، اهمیت میراث فرهنگی ایران در این زمینه ارزیابی می‌شود. در نهایت، نقش موزه‌ها در بازنمایی میراث فرهنگی و تقویت دیپلماسی فرهنگی تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بین عملکرد موزه‌ها در دو رویکرد دیپلماسی فرهنگی سنتی و نوین تمایز وجود دارد. در رویکرد سنتی، سیاست موزه‌ها بر تفاوت‌ها، انگیزه‌های استعماری، روابط نامتقارن قدرت و نمایش برتری خود نسبت به دیگری استوار بود؛ اما در رویکرد نوین، موزه‌ها به مثابه میانجی به نقاط تلاقی و تعامل بین‌فرهنگ‌ها تمایل نشان می‌دهند و بر مشابهت‌ها و پیوستگی‌های فرهنگی تمرکز دارند. نتایج این تحقیق می‌تواند به بهبود سیاست‌های فرهنگی و دیپلماتیک از طریق استفاده مؤثر از ظرفیت‌های میراث فرهنگی ایران و موزه‌ها کمک کند.