فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زلزله یکی از مخاطرات طبیعی است که خسارات جبران‌ناپذیری را به انسان و محیط تحمیل می‌کند. ارزیابی آسیب‌پذیری زلزله گام مهمی در برنامه‌ریزی، پیشگیری و کاهش خسارات ناشی از آن است. در شهرستان خلخال با توجه به وجود گسل‌های متعدد و نقاط لرزه‌خیز، احتمال وقوع زمین‌لرزه زیاد است. ولی علی‌رغم اهمیت موضوع تا کنون ارزیابی و پهنه‌بندی آسیب‌پذیری شهرستان خلخال در برابر زمین‌لرزه بررسی نشده است. پژوهش حاضر در پی ارزیابی آسیب‌پذیری این شهرستان در برابر خطر زلزله است. بدین منظور با بررسی منابع و با توجه به شرایط محیطی شهرستان، ابتدا شاخص‌های مؤثر شناسایی شدند. سپس استانداردسازی لایه‌ها با استفاده از تابع عضویت فازی و وزن‌دهی معیارها با بهره‌گیری از روش کرتیک انجام گرفت. در نهایت با بهره‌گیری از روش تحلیل چندمعیارۀ مارکوس، نقشۀ آسیب‌پذیری در پنج طبقه تهیه شد. نتایج نشان داد که عوامل فاصله از گسل، کاربری اراضی و فاصله از کانون زلزله، به‌ترتیب با ضریب وزنی 133/0، 120/0 و 113/0، بیشترین تأثیرگذاری را در رخداد زمین‌لرزه در منطقه دارند. همچنین 53/24 و 83/15 درصد از مساحت شهرستان دارای پتانسیل آسیب‌پذیری زیاد و بسیار زیاد است. براساس یافته‌های پژوهش، شهر کلور و هشتجین به‌همراه 28 روستای شهرستان، دارای پتانسیل آسیب‌پذیری بسیار زیادند و شهر خلخال و 42 روستا از روستاهای شهرستان نیز در پهنۀ آسیب‌پذیری زیاد قرار دارند. از این‌رو به‌منظور کاهش خطرهای احتمالی باید برنامه‌ریزی متناسب در پهنه‌های آسیب‌پذیر صورت پذیرد. همچنین طبق نتایج دقت روش MARCOS در ارزیابی آسیب‌پذیری شهرستان خلخال در برابر زلزله با سطح زیرمنحنی (86/0) عالی است.