ارزیابی تأثیر فرونشست بر روند لرزه‌خیزی دشت ورامین و دشت شهریار با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه ژئوفیزیک، مرکز تحقیقات زلزله‌شناسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران

3 گروه ژئوفیزیک، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

4 گروه زلزله‌شناسی مهندسی، پژوهشگاه بین‌المللی مهندسی زلزله و زلزله‌شناسی، مدیر مرکز پیش‌بینی زلزله پژوهشگاه بین‌المللی مهندسی زلزله و زلزله‌شناسی، گروه ژئوفیزیک، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

5 گروه ژئوفیزیک، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22059/jhsci.2023.362753.788
چکیده

با توجه به موقعیت جغرافیایی و زمین‌شناسی خاص ایران، هرساله پدیدۀ زمین‌لرزه خسارات جانی و مالی زیادی را بر کشور تحمیل می‌کند. از جمله راهکارهای کاهش این خسارات، شناسایی مناطق مستعد وقوع زمین‌لرزه و معرفی راهکارهای مؤثر برای کاهش خسارات احتمالی است. پژوهش حاضر به بررسی تأثیر تغییرات نرخ فرونشست بر روند لرزه‌خیزی با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای sentinel-1، در دامنۀ زمانی سال‌های 2021-2014 در دشت‌های تهران (دشت شهریار و دشت ورامین) پرداخته است. به این منظور از داده‌های 46 حلقه چاه پیزومتری منطقه از سال 2014 تا 2021 برای پهنه‌بندی و بررسی سطح آب زیرزمینی استفاده شد. افزون‌بر آن، پس از تصحیح کاتالوگ لرزه‌خیزی با فنون استاندارد و همچنین کاتالوگ خردلرزه‌خیزی در پژوهش حاضر و تعیین وضعیت لرزه‌خیزی منطقه، میزان فرونشست دشت‌های ورامین و شهریار به‌ترتیب با نرخ 65 و 5/54 سانتی‌متر در سال به دست آمد. مشاهده شد که تغییرات 600 هزار مترمکعب در سال حجم آبخوان محدودۀ پژوهش‌، به حداقل تغییرات تنش منطقه به میزان 5 بار تا 17 بار (معادل 500 تا 1700 کیلو پاسکال) منجر شده و الگوی لرزه‌خیزی منطقه نیز نشان‌دهندۀ روند افزایشی در رخداد زمین‌لرزه‌های بعدی از یک سو و کوتاه شدن دامنۀ زمانی دورۀ بازگشت لرزه‌ای در محدودۀ پژوهش‌ است. در نهایت مطابقت زیاد روند داده‌ها در نمودارهای توزیعی، بیانگر همخوانی روند فرونشست و در نتیجه، تأثیر آن بر روند لرزه‌خیزی منطقۀ پژوهش‌ است که تأثیر فرونشست را در روند لرزه‌خیزی در مناطق تحت بررسی نشان می‌دهد.