فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دهه‌های اخیر رشد سریع جمعیت، افزایش سطح زیر کشت آبی و تعداد چاه‌ها و به‌دنبال آن افزایش نیاز آبی موجب شده که استحصال بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی افزایش یافته و در نتیجه ژرفای دستیابی به سطح آب شدت یابد. منطقۀ پژوهش بخشی از حوضۀ آبریز دریای خزر به مساحت تقریبی 50083 هکتار در شرق استان کردستان در شمال غربی ایران است. در این پژوهش برای بررسی وضعیت سطح آب زیرزمینی و نوسان‌های عمق آن از داده‌های 34 حلقه چاه مشاهده‌ای و همچنین برای بررسی پدیدۀ فرونشست در منطقۀ 8 از تصویر ماهوارۀ سنتینل-1 در بازۀ زمانی 2021-2014 استفاده شد. روش تحقیق شامل تحلیل آماری تغییرات سطح آب‌های زیرزمینی و تداخل‌سنجی تصاویر راداری بوده است. نتایج تحقیق نشان داد که در سال‌های 2014 تا 2021، دشت دهگلان به میزان 12- تا 32- سانتی‌متر دچار فرونشست شده است. بدین صورت سالانه در این مناطق به‌طور متوسط 6 سانتی‌متر فرونشست رخ داده است. الگوی کامل فرونشست دشت دهگلان و بررسی پروفیل‌ها و نقشه‌های تراز آب، روند مرکز- غرب و جنوب غربی دارد و حداکثر فرونشست مربوط به بخش‌های مرکز و غرب است. بنابراین انطباق مناطق دچار فرونشست و منحنی‌های افت تراز سطح ایستابی آب بهره‌برداری از منابع آبی زیرزمینی بیانگر برداشت بیش از مقدار تغذیۀ آبخوان بوده که سبب افزایش تنش مؤثر در رسوبات شده است، زیرا پهنه‌های فرونشست بر مناطق افت سطح آب‌های زیرزمینی منطبق‌اند یا در نزدیکی آنها قرار دارند. به بیان دیگر این انطباق مکانی در دشت مرتفع دهگلان بیانگر این است که علت فرونشست دشت‌های مرتفع، افت سطح آب‌های زیرزمینی است و در نتیجه دشت‌های مرتفع در مقابل مخاطره فرونشست آسیب‌پذیرترند.