فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در نگرش‌های معاصر به شهرها، از تخریب‌های محیط زیست شهری انتقاد و بر حفظ شرایط اکولوژیک شهرها تأکید می‌شود. رودخانه‌های شهری از محیط‌های آسیب‌پذیر با ماهیت اکولوژیکی‌اند که بر اثر توسعۀ شهری و اقدامات ناکارامد برای مواجهه با سیلاب، به کانال عبور رواناب‌های آلودۀ شهری و سیلاب فصلی تبدیل شده‌اند و ساختار اکولوژیکی آنها مختل شده است و از این‌رو بهسازی اکولوژیکی آنها ضرورت دارد. این پژوهش با اهداف توسعه‌ای- کاربردی، با روش اکتشافی- همبستگی و با داده‌های کتابخانه‌ای، ابتدا به مرور متون ادبیات نظری می‌پردازد و سپس با استفاده از مستندات معتبر تاریخی، مشاهدات میدانی و تصاویر سنجش از دور، با تحلیل‌های قیاسی- استنتاجی مدل نظری را تدوین می‌کند؛ در نهایت مؤلفه‌های اکولوژیک مؤثر بر بهسازی رودخانه‌های شهری و چارچوب توسعۀ پایدار شهری با تأکید بر مدیریت سیلاب استخراج می‌شود. مؤلفه‌های اکولوژیک مؤثر ویژگی‌های هیدرولوژیکی، مورفولوژیکی و تنوع بیولوژیکی هستند که در چارچوب توسعۀ پایدار شهری در چهار مرحلۀ شناسایی رودخانه، تدوین راهبردهای بهسازی، اجرای راهبردها، و نظارت و ارزیابی، در ساختاری مبتنی بر فرایند تدوین می‌شوند‌ که براساس آن، اکوسیستم رودخانۀ خشک ‌شیراز ارزیابی می‌شود تا بهسازی اکولوژیکی اکوسیستم رودخانه در روندی تکاملی تداوم یابد و به‌تدریج پایدار شود. از راهبردهای مؤثر در بهسازی اکولوژیک رودخانۀ خشک شیراز، مدیریت یکپارچۀ حوضه‌های آبریز دشت شیراز، تأمین حقابۀ زیست‌محیطی، ممانعت از انتقال آلودگی فاضلاب و رواناب‌های آلوده شهری به رودخانه، تصفیۀ رواناب‌ها و ایجاد فیلتراسیون طبیعی، اجرای طرح‌های آبخیزداری و کنترل دبی جریان، بهسازی مورفولوژیکی عرصه و حریم رودخانه، حفظ و ایجاد پهروهای اکولوژیکی، امکان ذخیرۀ آب جاری در کریدور رودخانۀ خشک و تدوین قوانینِ کاربری‌های حریم رودخانه‌ است.