نقش نیروهای مسلح در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران؛ مطالعۀ موردی سیاست نگاه به شرق
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
3 استاد گروه علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
doi
10.22034/isj.2024.397586.2013چکیده
حوزۀ مطالعاتی تحلیل سیاست خارجی عمدتاً معطوف به سطح داخلی کشورهاست و بر شکل گیری سیاست خارجی و شناخت مؤلفههای مؤثر بر آن تمرکز دارد. ذیل این حوزۀ مطالعاتی، از مدل «رفتار سازمانی» میتوان نام برد؛ طبق این مدل، حکومت بازیگری یکپارچه نیست، بلکه متشکل از مجموعهای از سازمانهای نسبتاً مستقل است. از چشمانداز مدل «رفتار سازمانی»، کنش حکومتی (در اینجا سیاست خارجی) بهعنوان بازده سازمانی محسوب می شود. هدف این پژوهش آن است که از چشمانداز مدل مزبور، تأثیر رفتار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بر سیاست «نگاه به شرق» که بر دو ستون چین و روسیه ابتنا دارد را بررسی نماید. مقالۀ حاضر، این پرسش را مطرح میکند که چگونه نیروهای مسلح بر اتخاذ سیاست «نگاه به شرق» در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تأثیرگذار بوده است؟ این پژوهش از نوع کیفی بوده و در آن از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. نتیجۀ پژوهش نشان میدهد فرهنگ، منافع، اولویت و عملکرد سازمانی نیروهای مسلح، تقویت روابط با روسیه و چین را در پی داشته است؛ در واقع روابط با این دو کشور، تأمینکنندۀ نیازهای نیروهای مسلح (مانند آموزش و تسلیحات) بوده و بدین ترتیب توانایی این سازمان را برای انجام وظیفۀ اصلی خود ـهمانا تأمین امنیت جمهوری اسلامی ایرانـ افزایش داده است. بنابراین رفتار نیروهای مسلح عامل مهمی در پیدایش و تداوم سیاست «نگاه به شرق» تلقی میشود.