تحلیل ارتباط دمای سطح زمین و پوشش گیاهی در شکل‌گیری جزیرۀ گرمایی و مخاطرات آن (مطالعۀ موردی: کلانشهر اصفهان)

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه جغرافیا، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

doi
10.22059/jhsci.2023.349481.749
چکیده

جزیرۀ گرمایی یکی از مخاطرات محیطی عصر حاضر است. گسترش شهرها سبب ایجاد مخاطرۀ جزیرۀ گرمایی می‌شود که ممکن است خطرهایی برای سلامت انسان‌ و محیط زیست ایجاد کند. شناخت و آگاهی از وضعیت پوشش گیاهی، تغییرات کاربری اراضی و دمای هر منطقه در طول زمان اهمیت بسیار زیادی دارد و در برنامه‌ریزی‌های خرد و کلان به کار می‌آید. هدف این پژوهش، بررسی ارتباط دمای رویه زمین و پوشش گیاهی در رخداد مخاطره جزیرۀ حرارتی در کلانشهر اصفهان است. در این زمینه از تصاویر ماهواره‌ای Landsat ETM طی دورۀ 1990 تا 2019 استفاده و شاخص‌های LST و NDVI، و کاربری اراضی بررسی شد. نتایج بررسی‌ها نشان‌دهندۀ افزایش وسعت شهر و کاهش وسعت اراضی باغی و مراتع حاشیه‌ای شهر است. پهنه‌های فاقد پوشش گیاهی در پهنۀ شهری و مناطق مسکونی و در ارتفاعات جنوبی و شرقی شهر اصفهان قرار دارند. بیشترین شاخص NDVI نیز در پهنه‌های غربی و جنوب شرق شهر اصفهان است. شدت جزایر گرمایی با توجه ‌به سطح کمینه و بیشینه و میانگین دما در اراضی شهری بیش از بقیۀ کاربری‌هاست و با افزایش مساحت کاربری‌های مسکونی و توسعۀ شهری شدت جزایر گرمایی افزایش ‌یافته است. در مقابل کمترین شدت دمای جزایر گرمایی در اراضی کشاورزی آبی و باغ‌ها مشاهده می‌شود.