تحلیل و پیش‌بینی پراکنش زمانی وقوع تصادف‌های جاده‌ای در آزادراه کرج- قزوین

نویسندگان

1 دانشجوی دورۀ دکتری آب و هوا شناسی دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی

2 استاد گروه جغرافیای طبیعی دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی

3 استادیار اقلیم شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور تهران

4 استادیار گروه جغرافیای طبیعی دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.22059/jhsci.2022.352008.756
چکیده

هدف این تحقیق دستیابی به الگوی پراکنش زمانی تصادف‌های جاده‌ای در آزادراه کرج- قزوین، از محورهای پرترافیک نزدیک پایتخت است. با پیش‌بینی زمان نسبی وقوع تصادف‌، امکان برنامه‌ریزی‌ صحیح برای کاهش هزینه‌های ناشی از آن تا حدی فراهم می‌آید. این پژوهش از نوع کاربردی با رویکرد کمّی است که به‌دلیل حجم اطلاعات، از روش‌های داده‌کاوی مبتنی بر روش کریسپ برای تحلیل داده‌ها و از آزمون همبستگی متغیرهای اسمی برای تعیین همبستگی استفاده شده است. منبع داده‌ها گزارش تصادف‌های پلیس راهور فراجای استان قزوین در محور کرج- قزوین است. جامعۀ آماری تحقیق، اطلاعات همۀ تصادف‌های این محور است که به‌دلیل بزرگی بیش از اندازه، محدودۀ ده‌سالۀ 1399-1390 به‌عنوان نمونه بررسی شده است. براساس نتایج آزمون همبستگی متغیرهای اسمی لمبدا در سطح معناداری 05/0 بین فصل رخداد تصادف‌های جاده‌ای، روز و ساعت تصادف‌ها همبستگی وجود دارد؛ همچنین یافته‌های مرتبط با الگوریتم جی48 نرم‌افزار داده‌کاوی وکا نیز الگویی از ارتباط این سه متغیر ارائه کرد که براساس آن می‌توان پراکنش زمانی تصادف‌های جاده‌ای در آزادراه کرج- قزوین را پیش‌بینی کرد. نتایج نشان داد که در هر یک از فصول سال احتمال پراکنش زمانی رخداد تصادف‌ها به تفکیک روز و ساعت وقوع متفاوت خواهد بود؛ یعنی در هر فصل احتمال رخداد تصادف در روزهای مختلف و ساعت‌های خاص آن بیشتر خواهد بود. همچنین به‌وسیلۀ الگوی ارائه‌شده امکان تعیین روزها و ساعات تصادف‌ها ممکن خواهد بود و به این ترتیب می‌توان حدس زد که در فصل بهار، در ساعات صبح، چه روزهایی بیشتر تصادف رخ خواهد داد و به همین ترتیب برای فصول، ساعات و روزهای دیگر نیز الگو پیش‌بینی را ممکن می‌کند. این مقاله در هدف، روش و نوع تحلیل داده‌ها براساس داده‌کاوی و پیش‌بینی احتمال رخداد تصادفات دارای نوآوری است و پیش از این تحقیقی از این‌دست انجام نگرفته است.