پیشبینی حساسیت فرسایش خندقی و مخاطرات آن در حوضۀ آبخیز کلوچه بیجار با استفاده از مدلهای پیشبینیکنندۀ مکانی
نویسندگان
1 دانشیار گروه ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان
2 کارشناسی ارشد رشته مخاطرات محیطی، گروه ژئومورفولوژی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان
3 استادیار گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان
doi
10.22059/jhsci.2022.348010.742چکیده
هدف این پژوهش، پیشبینی مکانی حساسیت فرسایش خندقی در حوضۀ آبخیز کلوچه بیجار در استان کردستان است. به این منظور، ابتدا 950 رأس خندق (هدکت) با نسبت 70 به 30 تفکیک و شناسایی شد. سپس بیست عامل مؤثر بر توسعۀ فرسایش خندقی در منطقه شامل درجۀ شیب، جهت شیب، ارتفاع از سطح دریا، انحنای عرضی شیب، انحنای طولی شیب، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص توان آبراهه، شاخص حمل رسوب، لیتولوژی، کاربری اراضی، بارندگی، فاصله از جاده، تراکم جاده، فاصله از گسل، تراکم گسل، فاصله از آبراهه، تراکم آبراهه، گروه هیدرولوژیکی خاک، ژئومورفولوژی و نفوذپذیری نسبی در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیه و رقومی شدند. در این تحقیق از دو مدل رگرسیون لجستیک و منطق فازی استفاده شد. برای تعیین صحت نقشههای نهایی از درصد مساحت زیر منحنی (AUC) بهره گرفته شد. نتایج پژوهش نشان داد که فاکتورهای فاصله از رودخانه، تراکم رودخانه و درجۀ شیب بهترتیب بیشترین تأثیر را در فرسایش خندقی داشتند. نتایج اعتبارسنجی مدلها براساس دادههای صحتسنجی نیز نشان داد که مدل رگرسیون لجستیک (AUC=0.876) نسبت به مدل منطق فازی (AUC=0.815) در شناسایی مناطق مستعد به ایجاد فرسایش خندقی دارای قدرت پیشبینی بیشتری بوده است.