ارزیابی مخاطرۀ آلودگی منابع آب شهر یاسوج در اثر تخلیۀ زباله

نویسندگان

1 استادیار آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

doi
10.22059/jhsci.2022.339183.707
چکیده

پژوهش حاضر بر‌مبنای پایش میدانی با هدف بررسی و ارزیابی شدت آلودگی احتمالی منابع آب سطحی و زیرزمینی اطراف محل تخلیۀ زبالۀ شهر یاسوج طی یک دورۀ دوازده‌ماهه برای معرفی راهکارهای مدیریتی انجام گرفت. بدین منظور پس از تشریح مورفولوژی منطقه و بازدیدهای چندگانه، از چاه‌های آب شرب حفرشده در آبخوان کارستی، آبراهۀ شرقی و غربی محل تخلیۀ زباله، مخزن سد شاه‌قاسم و دو چشمۀ سرابتاوه و پریکدان به‌صورت ماهانه طی یک سال نمونه‌برداری شد. نمونه‌ها برای سنجش ویژگی‌های هیدروشیمی شامل کدورت، pH، هدایت الکتریکی، کاتیون‌ها (سدیم، منیزیم، پتاسیم، کلسیم)، آنیون‌ها (کلر، بی‌کربنات، سولفات، نیترات، فسفات)، فلزات سنگین (آرسنیک، آهن، مس، روی، جیوه، کروم، کادمیوم، نیکل، سرب)، اکسیژن محلول، BOD و TDS و مقایسۀ آن با مقادیر حد مجاز در استاندارد ملی آب شرب ایران و سازمان بهداشت جهانی به آزمایشگاه منتقل شدند. نتایج نشان داد که با وجود مطلوب بودن بسیاری از ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی آب شرب پمپاژی از آبخوان کارستی تنگۀ کنارۀ یاسوج، برخی از ویژگی‌های بسیار خطرناک تعدادی از چاه‌ها طی چند ماه سال بیشتر از حد مجاز بوده است. نتایج آنالیز نمونه‌های منابع آب سطحی نیز نشان داد که شیرابۀ حاصل از پسماندهای محل تخلیۀ زبالۀ شهر یاسوج تأثیر زیادی بر جریان آب آبراهه در مسیر دفنگاه داشته است؛ همچنین نتایج آنالیز نمونه‌های آب چشمه‌ها نشان از افزایش مقدار برخی از فلزات سنگین دارد. برمبنای نتایج این پژوهش، منابع آب سطحی و زیرزمینی اطراف محل تخلیۀ زبالۀ شهر یاسوج از آلاینده‌های موجود در پسماندها متأثر شده است، به‌طوری که در فصل بارش از شدت بیشتری نیز برخوردار است؛ بنابراین با تعیین نوع، شدت و زمان آلایندگی، راهکارهای مدیریتی ویژه‌ای را می‌توان برای کاهش مخاطرۀ آلودگی منابع آب ارائه کرد.