فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایران و عثمانی طی سده‏های متمادی روابط بسیار پُر فراز‌و‌نشیبی داشتند. پس از امضای عهدنامۀ دوم ارزنة‌‏الروم در 16 جمادی‏الثانی 1263/ 1 ژوئن 1847 کوشش‌هایی برای حل اختلاف‌های دو کشور، با تمرکز بر تحدید حدود، آغاز شد. فعالیت نخستین کمیسیون تحدید حدود که از 1266 تا 1268ق./ 1850-1852م. به درازا کشید، بدون نتیجه پایان یافت و اختلاف‌های دو دولت همچنان پابرجا ماند. بیست و چهار سال بعد از پایان کمیسیون اول، با وساطت روس و انگلیس، مقدمات برگزاری کمیسیون دوم در اسلامبول فراهم شد و در طول دو سال، چهار دور مذاکره انجام شد. جسُتار حاضر می‏کوشد به روش توصیفی - تحلیلی و با استناد به اسناد نویافته، چرایی و چگونگی برگزاری کمیسیون دوم و علل تعویق و تعلیق آن را تبیین کند. یافته‏های پژوهش حاکی است با بروز بحران‌های داخلی در عثمانی و سپس شورش بالکان و اعلام جنگ روسیه به عثمانی (10ربیع‏الثانی 1294/ 24 آوریل 1877) مذاکرات به تعویق افتاد. تلاش‌های دیپلماتیک نمایندگان ایران برای ازسرگیری مذاکرات به دلیل عدم تمایل نمایندگان سه دولت روس، انگلیس و عثمانی، به نتیجه نرسید و کمیسیون دوم تحدید حدود تعلیق شد. یک‏بار دیگر تلاش‌های دیپلماتیک برای حل‌و‌فصل اختلافات ایران و عثمانی نافرجام ماند.