تقابل پناهگاه آلودگی و توسعه پایدار؛ واکاوی شروط زیست محیطی در توافقنامه های دوجانبه سرمایه گذاری

نویسندگان

1 عضو هیات علمی وابسته دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران/ عضو کانون وکلای دادگستری مرکز

doi
10.22034/isj.2024.416308.2078
چکیده

افزایش سرمایه‌گذاری خارجی، با رشد و توسعه اقتصادی بسیاری از کشورها در دو دهه اخیر همراه بوده و رقابتی را در جامعه بین‌المللی برای جذب بیشتر سرمایه‌گذاری خارجی برانگیخته است. یک چالش اصلی در جذب سرمایه‌گذاری خارجی، حمایت از منافع سرمایه‌گذاران خارجی و در عین حال، حفاظت از محیط‌زیست دولت میزبان است. این پژوهش در پی واکاوی شرایط و الزامات زیست‌محیطی مؤثر در توافقنامه‌های سرمایه‌گذاری خارجی با رویکرد پایداری محیط‌زیست، با هدف بیشینه استفاده از سرمایه‌گذاری خارجی به عنوان ابزار توسعه اقتصادی و به تبع آن ارتقاء سطح رفاه عمومی در کشور، در عین حال، کمینه آثار ناخواسته سرمایه خارجی است. مقاله پیش رو، بر مبنای روشی تحلیلی-توصیفی مبتنی بر گردآوری اطلاعات به نحو کتابخانه‌ای انجام پذیرفته است. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد علیرغم آنکه توافقنامه‌های دوجانبه سرمایه‌گذاری در ایران شامل مقرراتی جهت تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری‌های خارجی بوده، لیکن در اکثر موارد اشاره‌ای به حفاظت از محیط‌زیست نشده است. این امر در بلندمدت می‌تواند ایران را به «پناهگاه آلودگی» صنایع و فناوری‌های آلاینده سرمایه‌گذاران خارجی بدل سازد. با هدف عدم تحقق این پیامد نامطلوب، پیشنهاد می‌شود شروطی متضمن حمایت و تشویق از سرمایه‌گذاری خارجی در قالب صنایع کم‌کربن، تسهیل انتقال و توسعه فناوری‌ها و نوآوری‌های روز دنیا و سازگار با محیط‌زیست و تغییر اقلیم، و همچنین الزام به استفاده از انرژی‌های پاک با استفاده از ابزارهای مناسب از جمله عوارض و مالیات سبز، که توسعه‌ای پایدار را به همراه خواهد داشت، در توافقنامه‌های دوجانبه سرمایه‌گذاری درج گردد.