فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از چالش‏های جدی بشر آلودگی و تغییرات اقلیم ناشی از فعالیت‌های انسانی است. نقش توسعه مالی در گسترش یا کنترل این چالش دوگانه و مبهم است. برخی معتقدند توسعه مالی با افزایش مصرف و تولید و در نتیجه مصرف بیشتر انرژی موجب آلودگی بیشتر می‏شود؛ در حالی که گروهی دیگر ادعا می‏کنند توسعه مالی از کانال‏هایی مانند تامین مالی پروژه‏های سبز و فناوری‏های پاک امکان رشد اقتصادی بدون آلایندگی را فراهم می‏کند. بر همین اساس، پژوهش حاضر با تعریف مناسبی از ابعاد توسعه مالی به بررسی تاثیر توسعه مالی بر آلودگی محیط‌زیست پرداخته است. داده‏های 106 کشور توسعه‌یافته، درحال‌توسعه و کمتر توسعه‏یافته طی دوره زمانی 1990 تا 2021 جمع‏آوری شدند. توسعه مالی برای این کشورها با چهار شاخص جداگانه در دو بعد و دو سطح محاسبه شده است (بخش بانکی و بازار سهام در دو سطح جریان و ذخیره). سپس با روش داده‏های ترکیبیِ نامتوازن یک مدل پایه برآورد و پس از اطمینان از همخوانیِ ضرایب مدل پایه با مبانی نظری و پژوهش‏های پیشین، مدل‏های نهایی با لحاظ شاخص‏های توسعه مالی برآورد شدند. برآوردها نشان داد شاخص‌های توسعه بخش بانکی تاثیر مثبت بر آلودگی محیط‌زیست دارند و توسعه این بخش موجب تخریب محیط‌زیست شده است. در مقابل، تاثیر شاخص‌های توسعه بازار سهام بر آلودگی محیط‌زیست منفی بدست آمده که نقش مهم شرکت‏های بورسی در کاهش آلودگی را نشان می‏دهد. این نتایج اهمیت توسعه مالی را برای کنترل آلودگی محیط‌زیست، دستیابی به انتشار صفر خالص و مقابله با بحران تغییرات اقلیم نشان می‏دهد. اصلاح و وضع قوانین، ابزارها و نهادهای بخش مالی متناسب با نیازهای توسعه­ای و مسائل محیط‏زیستی اهمیت بسیاری دارد. در همین راستا، تخصیص بهینه منابع مالی به صنایع مسئولیت‌پذیر اجتماعی، شرکت‌های دارای تولید سبز (کم‌کربن) و پروژه‌های دوستدار محیط‌زیست و همچنین ایجاد محدودیت در تامین مالی صنایع و پروژه‌های آلاینده ضروری است.