تاب‌آوری ساختمان‌های مهم شهر همدان در برابر سیلاب با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری لیزرل

نویسندگان

1 استادیار شهرسازی دانشکدۀ فنی مهندسی و علوم و فنون دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

2 دانشجوی دکتری مدیریت محیط زیست علوم و فنون دریایی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

3 استادیار مدیریت محیط زیست علوم و فنون دریایی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

4 استاد جغرافیا، علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری

doi
10.22059/jhsci.2021.329891.672
چکیده

در این تحقیق، برای دستیابی به مدل تاب‌آوری ساختمان‌های واجد اهمیت در برابر سیل، ابتدا دارایی‌های شهر با استفاده از معیارها و زیرمعیارهای سطح‌بندی شناسایی شده و در بستر GIS مکان‌نمایی شدند. سپس با کمک نرم‌افزار HecRAS جریان رودخانه‌ها، مدل‌سازی شد و بازه‌های فاقد ظرفیت گذردهی سیلاب تعیین و در بستر GIS مشخص شد و با انطباق هر دو لایۀ مراکز ثقل آسیب‌پذیر، مؤلفه‌های تاب‌آوری ساختمان احصا ‌شد. با استفاده از مدل تحلیل عاملی ساختاری و نرم‌افزار مدل‌سازی لیزرل مشخص شد که مؤلفه‌های سازگاری‌– انعطاف، اتصال بازخورد ایمن شکست، وابستگی به اکوسیستم‌های محیطی، تنوع، یادگیری- حافظه- پیش‌بینی، عملکرد، سرعت پاسخگویی، افزونگی قطعه‌بندی، تدبیر، و استحکام، متغیرهای اثرگذار بر تاب‌آوری ساختمان در سیلاب هستند. پس از مدل‌یابی تاب‌آوری ساختمان‌ها، با استفاده از روش TOPSIS, AHP و تعیین ایده‌آل مثبت و راه‌حل ایده‌آل منفی، تاب‌آوری ساختمان‌ها نمره‌دهی شد و مشخص شد که بیشترین مقدار ایده‌آل مثبت مربوط به شاخص افزونگی تعادل با اثرهای بالقوه آبشاری است که مقدار آن برابر 257/0 است و کمترین مقدار ایده‌آل منفی هم مربوط به شاخص مقاومت در برابر سطحی از تنش است که مقدار آن برابر 02/0 است.