فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تشکیل حکومت سلجوقیان آناتولی در اواخر قرن پنجم هجری، نقطه‌عطفی در تاریخ آناتولی به‌حساب می‌آید. هم‌زمان با تشکیل این دولت، امواج مهاجرتی از ایران به‌آناتولی نیز شکل گرفت که جمعی از علما و دیوانیان ایرانی را نیز همراه خود به‌آناتولی برد. حضور این دسته از ایرانیان که بیشترشان در مناصب اداری و دیوانی مشغول به‌کار شدند، در کنار آنکه موجب گسترش زبان و ادب فارسی در آناتولی می‌شد، شکل‌گیری و گسترش تاریخ‌نگاری فارسی در آنجا را نیز در پی‌داشت. این امواج مهاجرتی با هجوم مغولان، شدت بیشتری یافتند و با انقراض خلافت عباسی به‌اوج خود رسیدند. مهاجران ایرانی که در دستگاه سلجوقیان آناتولی به‌مناصب دیوانی اشتغال داشتند با بهره‌گیری از عوامل گوناگونی، از جمله علاقة مغولان به‌تاریخ‌نگاری، نیاز سلجوقیان آناتولی به‌زنده نگاه‌داشتن خاطرة دوران شکوه و عظمت خویش، همچنین برای پُرکردن خلاء رهبر معنوی جهان اسلام، یعنی خلافت عباسی به‌نگارش آثار تاریخ‌نگارانه‌ای دست زدند که بیش از هرچیز نمایندة رویکرد ایرانی در تاریخ‌نگاری بود. پژوهش حاضر، بر‌اساس این مدعا شکل‌ گرفته است که بین مهاجرت دیوانیان ایرانی به‌قلمرو سلجوقیان آناتولی و شکل‌گیری سنت تاریخ‌نگاری فارسی در قلمرو آنها رابطه‌ای مستقیم وجود دارد.