مقایسه تطبیقی تاثیر تحولات بازار نفت بر بازارهای گاز طبیعی اروپا و آسیا با توجه به جنگ روسیه و اوکراین
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد نفت وگاز، دانشگاه صنعت نفت، تهران، ایران
2 استادیار گروه اقتصاد و مدیریت انرژی، دانشگاه صنعت نفت تهران، ایران
doi
10.22034/ecoj.2025.66245.3415چکیده
بحث تأمین و تولید انرژی، به ویژه در زمینه سوختهای فسیلی، توازن جدیدی در قدرت جهانی ایجاد کرده است. بحران جنگ روسیه و اوکراین و تحریمهای بینالمللی علیه روسیه اهمیت تسلط بر چرخه تولید و توزیع انرژی را نشان میدهد. این مطالعه اثر تحولات اخیرقیمت بازار نفت خام (برنت دریای شمال و نفت خام اورال روسیه) را بر قیمت گاز در بازار اتحادیه اروپا و گاز طبیعی مایع (LNG) در بازار آسیا را تحت تاثیر جنگ روسیه و اوکراین مورد بررسی قرار میدهد. بدین منظور، در مقاله حاضر از برآورد مدلهای رگرسیون سریهای زمانی پویا شامل مدل بلندمدت حداقل مربعات معمولی کاملاً اصلاحشده (FMOLS)، حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS) و رگرسیون همانباشته کانونی (CCR) و الگوی پویای کوتاهمدت تصحیح خطا (ECM) با استفاده از دادههای روزانه از 1 مارس 2021 تا 26 ژانویه 2024، بهره گرفته شده است. نتایج مطالعه حاضر نشان میدهد که بازارهای گاز اروپا و آسیا در کوتاهمدت به شدت تحت تأثیر نوسانات قیمت گاز، عوامل ژئوپلیتیکی نظیر جنگ روسیه و اوکراین و قیمت نفت قرار دارند. برآورد و تحلیل مدل کوتاهمدت نشان میدهد که شاخص قیمت گاز مایع طبیعی در آسیا و وضعیت جنگ مزبور، تأثیرگذارترین عوامل بر بازار گاز اروپا هستند، در حالی که بازار گاز آسیا علاوه بر این عوامل، از تغییرات قیمت گاز اروپا نیز بهشدت تأثیر میپذیرد. بررسی نتایج الگوی بلندمدت نمایانگر آن است که ارتباط قوی و مثبت میان شاخصهای قیمت گاز اروپا و آسیا تأیید شده و اهمیت این ارتباط در تنظیم بازارهای جهانی انرژی برجسته مینماید. جنگ روسیه و اوکراین به عنوان یک متغیر کلیدی ژئوپلیتیکی، تأثیرات معنادار و قابل توجهی بر هر دو بازار گاز داشته است، اما نقش قیمت نفت برنت دریای شمال و نفت اورال روسیه در هر دو بازار مزبور محدود بوده و عمدتاً در کوتاهمدت معنادار نیستند. در مجموع، یافته های این پژوهش بر اهمیت عوامل بینالمللی و پیوندهای قیمتی در پویایی بازارهای گاز تأکید دارد و نشاندهنده نقش تعدیل سریع انحرافات از تعادل بلند مدت در هر دو بازار گاز طبیعی اروپا و آسیا میباشد.