بازنمود مجموعة سَردَر قیصریه در منظر شهری میدان نقش جهان (بر اساس اسناد توصیفی-تصویری و تحلیل‌های هندسی)

نویسندگان

1 استادیار، گروه معماری، دانشکدۀ صنعت ساختمان و محیط زیست، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران،

2 دانشیار، گروه مرمت بنا و احیاء بافت‌های تاریخی، دانشکده حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران،

doi
10.22059/jhic.2025.377671.654489
چکیده

سَردَر قیصریه در شمال میدان نقش جهان به ‌سال 1026ق بنا شد. ساختار این بخش از بازار شاهی، افزون بر سَردَر، شامل عمارت نقاره‌خانه نیز بوده است. باتوجّه به اینکه نقاره‌خانه به‌عنوان قسمتی از کالبد مجموعة ورودی بازار قیصریه تا اوایل سدة چهارده هجری شمسی پابرجا بوده است؛ پژوهش حاضر تلاش دارد تا با مراجعه به‌متون تاریخی و تصاویر کهن، به‌بازآفرینی این قسمت بپردازد. مدل‌کردن این بخش، می‌تواند منظر شهری بخش شمالی میدان نقش جهان را به‌صورتی که در ابتدا بوده، نمایان سازد؛ بنابراین در ابتدا، اسناد مکتوب و مصوّر مرتبط با نقاره‌خانه به‌روش کتابخانه‌ای بررسی و مدل‌سازی بخش شمالی میدان انجام شد، سپس در راستای هدف تحقیق و دریافت چگونگی اثرپذیری ساختار مجموعة ورودی قیصریه، از هندسة سامان‌بخش، تحلیل نظام هندسی حاکم بر آن در هنگام معموربودن نقاره‌خانه و شرایط کنونی باتوجه به‌نظام ناشی از تناسب طلایی برساختار مجموعه، انجام شد. یافته‌های این بخش از پژوهش، دالِّ بر تأسی ساختار کلی سَردَر قیصریه و نقاره‌خانه از تناسب طلایی بود. بر این پایه، تأکید بر پیروی ساختار مجموعة ورودی قیصریه از نظام هندسی تناسب طلایی، می‌تواند به‌منزلة مدرکی مستند در تعیین محدودة کالبدی و ساختار نقاره‌خانة از میان‌رفته بدنة شمالی میدان نقش جهان به‌شمار آید.