بررسی و نقد دلایل مخالفت مکتب تفکیک با نهضت ترجمه

نویسندگان

1 استادیارگروه تاریخ تمدن اسلامی، دانشکده تاریخ، سیره و تمدن اسلامی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایران،

doi
10.22059/jhic.2025.378373.654492
چکیده

نهضت ترجمه از مهم‌ترین رخدادهای علمی در تاریخ تمدن اسلامی به‌شمار می‌رود که دورۀ خلافت عباسیان شکل گرفت. دربارة این نهضت، اهداف، آثار و پیامدهای آن، دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد و بسیاری موافق و برخی نیز مخالف آن هستند. مکتب تفکیک از جریان‌های فکری، مخالف این نهضت به‌شمار می‌رود. پژوهش حاضر با روش توصیفی، تحلیلی، درصدد بررسی و نقد دلایل مخالفت این جریان با نهضت ترجمه است. یافته‌های این پژوهش نشان داد، مهم‌ترین دلایل مخالفت مکتب تفکیک با نهضت ترجمه، به‌خودکفایی دین و معرفت دینی، انگیزه‌ها و اهداف سوء خلفای عباسی، مترجمان و آثار و پیامدهای سوء آن در جامعه اسلامی ناظر است. دلایل مذکور از جهاتی قابل نقد‌ است که مهم‌ترین آن، نقد نوع نگرش این مکتب به‌عقل و علم، تعارض با برخی آموزه‌ها و دستورات دینی ناظر به‌اندیشه‌ورزی و کسب علم و دانش، ارائه‌نکردن شواهد و مستندات کافی در زمینة اهداف سوء خلفای عباسی، رد‌نکردن یا نقد صریح نهضت ترجمه از سوی ائمه(ع)، نقد برخی آثار سوء ترجمه و آثار تأثیرات مثبت آن در شکوفایی علمی تمدن اسلامی است.