الزامات و چالش‌های ایران برای بهره‌مندی از دیپلماسی‌سلامت کارآمد

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین‌الملل گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

doi
10.22034/isj.2023.322274.1715
چکیده

شیوع کرونا در جهان، نیاز به پیگیری دیپلماسی‌سلامت را به واقعیتی انکارناپذیر برای کشورهای درحال توسعه ازجمله ایران تبدیل‌کرد. باوجود اینکه ایران تاکنون گام‌هایی پراکنده، کوتاه و مقطعی در این راستا برداشته‌است اما همچنان اهداف و برنامه‌ریزی‌های وزارت امورخارجه در این حوزه مشخص و قابل ارزیابی نیست. پرسش پژوهش این است که ایران برای داشتن یک دیپلماسی‌سلامت موفق و کارامد با چه الزامات و چالش‌هایی روبرو است؟ در پاسخ به سوال فوق فرضیه پژوهش بر اهمیت جایگاه دیپلماسی سلامت در سیاست خارجی ایران به عنوان یک الزام و اولویت و رفع بی‌اعتمادی و تنش در روابط با دیگر کشورها به عنوان یک چالش تاکید دارد. برای این کار روش کیفی با رویکرد تبیینی-تحلیلی مورد استفاده قرارگرفت. داده‌های لازم برای این منظور به روش کتابخانه‌ای از دو دسته منابع نوشتاری و الکترونیک گرداوری گردید و به شیوه ای هدفمند در پاسخ به سوال اصلی پژوهش استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان دادند ایران برای بهره‌مندی از یک دیپلماسی سلامت موفق مجموعه‌ای از الزامات سیاسی و اقتصادی را در سیاست‌خارجی خود باید مورد توجه قرار دهد. مهمترین الزامات ایران شامل درک اهمیت و جایگاه دیپلماسی‌سلامت، برنامه‌ریزی راهبردی برای تحقق آن، آموزش و تربیت دیپلمات‌های حرفه‌ای، تنش‌زدایی و اعتمادسازی و برجسته‌ترین چالش‌ها در بعد بین‌المللی بی‌اعتمادی به ایران، روابط خارجی ناآرام و پُرتنش و وجود رقبای منطقه‌ای و بین‌المللی قوی معرفی‌گردیدند. همچنین چالش‌های داخلی در قالب شش دسته مشکلات محتوایی، ساختاری، فرهنگی، حکمرانی، اقتصادی و فرایندی تبیین‌شد.