فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل مضامین سوگواری در نگاره‌ها، که عنصری هنری و در خورِ تامل است، می‌تواند سبب درک عمیق‌تری از مفاهیم بنیادی سوگواری شود. همچنین لازمة شناخت نگارگری ایرانی، درک ارتباط نگاره‌ها با متن است که به‌آن هویت می‌بخشد. آداب و رسوم سوگواری در هردوره، جلوه‌گر عقاید و باور یک ملت است. هدف از نگارش پژوهش حاضر، شناخت نگاره‌هایی با مضمون سوگ در شاهنامه‌نگاری، که کمتر به آن توجه شده است، و یافتن تفاوت‌ها در آیین سوگواری بر اساس متن شاهنامه، منابع مکتوب و نگاره‌ها با رویکرد مطالعات کیفی است. این پژوهش، درپیِ پاسخ به‌این پرسش‌هاست که عناصر و شاخصه‌های نگاره‌های سوگ در نسخ خطی شاهنامة فردوسی کدام‌اند؟ و مهم‌ترین ویژگی‌های بصری سوگ در نگاره‌های منتخب چگونه تبیین می‌شوند؟ با توجه به‌یافته‌های پژوهش می‌توان گفت که نگاره‌های سوگ در شاهنامه با توجه به‌آداب و رسوم که در متن و اشعار شاهنامه به آن اشاره شده، خودنمایی می‌کند. بیشترین نمود‌ سوگواری در شاهنامه‌نگاری، شاملِ به‌سر و روی خود زدن، خاک بر سر ریختن، جامه چاک‌دادن است؛ اما بعضی از نمود‌های سوگواری که در متن شاهنامه وجود دارد، در نگاره‌ها مشاهده نمی‌شود؛ مانند مراحل کفن و دفن، انواع دخمه، مدت زمان سوگواری. روش پژوهش حاضر، توصیفی-تحلیلی و شیوة گردآوری اطلاعات، کتابخانه‌ای است. از ۱۲ نگارة یافت‌شده، تعداد ۶ نگاره مرتبط با مضمون سوگ و سوگواری از مکاتب ایلخانی (مغول)، هرات تیموری و صفوی (تبریز دوم و اصفهان) که به‌نوعی سیر تحول آن است و شاخص‌ترین نمودها را دارند، انتخاب شده ‌است.