فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دورۀ عثمانی سیاست‏ها و اقدامات حکومت‏های محلی دست‏نشاندۀ آنان بر ضدّ جوامع محلی شیعی در شام اوج گرفت. معنیان(آل‏معنی) از جملة این حکومت‏های محلی بوده‏اند که تحت حمایت عثمانیان سیاست‏ها و راهبردهای ضد شیعی گسترده‏ای را در پیش گرفتند. بیش از همۀ امیران معنی، فخرالدین دوم به‏واسطۀ یورش‌های مستمر به مناطق شیعیِ جبل‏عامل، جبل لبنان، بعلبک و بقاع نامبردار گشته است. این مقاله پس از بررسیِ علل و پیامدهایِ حملات فخرالدینِ دوم معنی به مناطق شیعی‏نشینِ مذکور و نقش عثمانیان در آن، بدین نتیجه دست یافته که او با هدف دستیابی به خودمختاری در لبنان، ناگزیر به سرنگونی دولت عثمانیان می‏اندیشید و از این رو، برای نیل به مقصود در مواجهه با شیعیان سیاستی دوسویه اتّخاذ کرد؛ وی از یک سو با تفرقه‏افکنی میان خاندان‌های شیعی و کشتار بزرگان آنان، کوچاندن مارونیان به سکونت‏گاه‏های شیعیان، استقرار پادگان‏های نظامی و اسکان طوایف سنی در مناطق مذکور جهت پایشِ تحرّکات شیعیان، رضایت عثمانیان را تامین می‏کرد و از سوی دیگر می‏کوشید با قبضة امارت‏های صَفَد، بیروت، صِیدا و کَسرُوان و هم‏پیمانی با دول اروپایی لبنان را از زیر سلطۀ عثمانیان به‏درآورد. در فرجام، به‏رغم سرکوب‏های گستردة شیعیان توسّط فخرالدین به همدستی پاشاهایِ شام، وی پس از افشای انعقاد قرارداد تجاری- نظامیِ محرمانه‏اش با ایتالیا و توسکانی بر ضدّ عثمانیان نه تنها به اهداف خود نرسیده، بلکه خاندان‌های شیعی از سرنگونی‏اش برای بازیابی قدرت از دست‏رفته بهره بردند.