فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شیعه در تعریف یک جنبش اجتماعی، به‌تدریج از زمان خلیفۀ سوّم به‌بعد موجودیت خود را نشان داد. جنبش اجتماعی شیعه در قرون نخستین هجری به‌شبکه‏ای منسجم نیازمند بود. از سویی در شیعۀ امامیۀ قرون نخستین، دو پدیدار سازمانیِ تولیتِ صدقات و سازمانِ وکالت را شاهد هستیم که وظیفۀ دریافت وجوهاتِ اختیاری و شرعی را داشتند. در این پژوهش، با تأکید بر معیار شبکه در تعریف رونالد روت و دیتر روخت از جنبش اجتماعی و با توصیف و تحلیل داده‌های تاریخی به‌کارکرد تولیتِ صدقات و سازمانِ وکالت در نیازمندی شبکۀ اجتماعی منسجم برای شیعۀ امامیه پرداخته شده است. پژوهش حاضر، کوشیده است با رویکرد جامعه‌شناسی تاریخی به این پرسش پاسخ دهد که صورت‏بندیِ قاعده‏مندی از دریافت وجوهات در جهت‏گیری شیعۀ امامیه نسبت به چه فرایندهایی در جامعۀ اسلامی وقت بود؟ این پژوهش با بررسی منابع اسلامی به این نتیجه رسیده است که جنبش اجتماعی شیعۀ امامیه توانست با سازمان‌دهی دریافت وجوهات به‌شبکه‌ای همگون و منسجم دست یابد.