رتبه‌بندی مناطق مسکونی شهری در برابر مخاطرات زمین‌لرزه با استفاده از روش‌های آنتروپی شانون و تاپسیس (مطالعۀ موردی: شهر آمل)

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ مهندسی نقشه‌برداری و اطلاعات مکانی، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری اکتشاف معدن، دانشکدۀ مهندسی معدن، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jhsci.2020.306514.579
چکیده

در این پژوهش، از روش­های آنتروپی شانون و تاپسیس برای رتبه‌بندی مناطق مسکونی شهری در برابر خطر زمین‌لرزه استفاده شد. بدین منظور، به‌صورت موردی در 27 ناحیه از شهرستان آمل در استان مازندران، هشت متغیر شامل انرژی آزادشدۀ زمین‌لرزه‌های 20 سال اخیر برحسب تن TNT به‌ازای هر ناحیه، کیفیت ابنیه و ساختمان‌ها، تراکم مسکونی، تراکم ساختمانی، تراکم جمعیت، نفوذ‌پذیری شبکۀ معابر، فضای باز شهری و عمق آب زیرزمینی بررسی شد. این متغیرها با استفاده از روش­های آنتروپی شانون و مدل تصمیم‌گیری چندشاخصۀ تاپسیس، براساس نزدیکی به ایدئال آسیب‌پذیری رتبه‌بندی شدند. در محاسبۀ انرژی آزادشدۀ زمین‌لرزه‌های 20 سال اخیر از داده‌های دقیق مؤسسۀ ژئوفیزیک دانشگاه تهران استفاده شد، اما این مقادیر به‌دلیل کوتاه بودن دورۀ زمانی الزاماً گویای لرزه‌خیزی منطقه نبود و به همین علت وزن کمتری به این فاکتور اختصاص داده شد. در ادامه رتبه‌های به‌دست‌آمده از این تحلیل به نقشۀ شهر اضافه شده و ناحیه‌های شهری به بخش‌های دارای آسیب‌پذیری خیلی زیاد تا خیلی کم تقسیم شدند و نقشۀ پهنه‌بندی آسیب‌پذیری شهر تهیه شد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که ناحیه‌های مرکزی 24، 13، 18، 10 و 12 آسیب‌پذیری خیلی زیاد و ناحیه‌های 19، 17، 14و 16 آسیب‌پذیری زیادی در برابر زمین‌لرزه دارند. بر همین اساس، ناحیه‌های 15، 21، 2، 6، 22، 25، 11، 20، 27 و 4 آسیب‌پذیری متوسط، ناحیه‌های 26، 9، 23، 3، 1 و 5 آسیب‌پذیری کم و ناحیه‌های 8 و 7 آسیب‌پذیری خیلی کمی در برابر زلزله دارند.