گونهشناسی و تحلیل فضایی- زمانی مخاطرات محیطی در استان خراسان شمالی
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری دانشگاه کوثر بجنورد
doi
10.22059/jhsci.2020.309989.599چکیده
مخاطرات محیطی هرساله آسیبهای جانی و مالی فراوانی به مردم استان خراسان شمالی وارد میکنند. این تحقیق ضمن معرفی انواع مخاطرات محیطی در نقاط مختلف خراسان شمالی، مسائل و مشکلات آنها را طبقهبندی و تقویم زمانی را برای کاهش خسارات و جلوگیری از بحرانهای احتمالی مشخص کرده است. روش بهکاررفته در این تحقیق توصیفی- تحلیلی مبتنی بر مطالعات میدانی، کتابخانهای و تحلیلهای آماری است. با توجه به اهمیت بیماری کووید-19، بهمنظور ارزیابی خطر آن در سه هفتۀ آخر منتهی به 31 مرداد 1399 در سطح شهرستانهای استان، ابتدا نرخ بروز تعدیلشده در هفتۀ اخیر (AIRW1)، یک هفته قبل (AIRW2) و دو هفته قبل (AIRW3) محاسبه و سپس با استفاده از رابطۀ مربوط، وضعیت هر یک از شهرستانها (سفید، زرد و قرمز) مشخص شد. در خصوص خطر سرمازدگی از دادههای آماری بلندمدت دمای کمینۀ ایستگاههای سینوپتیک و تبخیرسنجی بجنورد، اسدلی، آغمزار، رسالت، شیروان، چری، خوش، نوشیروان و جاجرم در مقیاس روزانه استفاده شد. برای تعیین زمان آغاز و پایان یخبندان، روزها به روزشمار ژولیوسی تبدیل و از نرمافزارهای Minitab و ArcGIS برای رسم نمودار و نقشههای پراکندگی زمانی و مکانی آغاز و پایان یخبندان استفاده شد. نتایج تحقیق نشان میدهد که موقعیت جغرافیایی، شرایط محیطی و نظام برنامهریزی فضایی، وقوع مخاطرات محیطی در استان خراسان شمالی را اجتنابناپذیر میسازد و مناطق مختلف این استان از پنجاهویک مخاطرۀ محیطی در قالب چهار گونۀ کلی مخاطرات طبیعی شامل مخاطرات زمینشناختی، جوی، آبشناختی و زیستی و دو مخاطرۀ انسانی عمدی و غیرعمدی، آسیب میبینند. این وضعیت، ضرورت افزایش ضریب ایمنی نقاط زیست و فعالیت و اصلاح و تغییر روشها و دستورالعملها توسط دستگاههای وابسته برای مدیریت مخاطرات را نشان میدهد. هماهنگسازی زندگی و فعالیت کشاورزان با شرایط سرمازدگی و سازگاری جغرافیایی با ویروس کرونا بهعنوان بهترین راهحل زیستی پیشنهاد میشود.