بازتاب مفاهیم اعتقادی و مبانی فکری انقلاب اسلامی در نخستین نسل از مسکوکات جمهوری اسلامی ایران (مطالعة موردی: سکه‌های یادبودی مضروب در سال 1358 ش)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تاریخ دانشگاه تهران، تهران، جمهوری اسلامی ایران

2 دانشجوی دکتری مدرسی انقلاب اسلامی دانشگاه معارف اسلامی، قم، جمهوری اسلامی ایران

doi
10.22059/jhic.2024.371403.654462
چکیده

انقلاب اسلامی ایران، تحول سیاسی-اجتماعی عظیم، فراگیر و شگرفی بود که تأثیرات خطیر آن، جمیع ساحات فرهنگی و تمدنی این کشور پهناور را دچار دگردیسی ژرف و ماندگاری نمود. این تغییرات، هنگامی نمایان‌تر شد که مولود سیاسی انقلاب مزبور یعنی «نظام جمهوری اسلامی ایران»، درصدد اشاعة مفاهیم اعتقادی و مبانی فکری اصیلی برآمد که اساساً برای تحقق ‌همانها موجودیت یافته بود. بی‌شک، یکی از مهم‌ترین عرصه‌های نمایش بنیادهای فکری و باورهای دینی این ساختار حاکمیتی نوپا، نقود رایج ایران خصوصاً مسکوکات آن بود. بر همین اساس، ما در پژوهش حاضر تلاش داریم تا با بررسی سکه‌های یادبودی مضروب توسط نظام جمهوری اسلامی در سال 1358 ش، بازتاب پاره‌ای از مبانی و ارزش‌های اعتقادی حکومت جدید ایران در نخستین نسل از مسکوکاتش را با روش توصیفی-تحلیلی، تبیین نماییم. یافته‌های ما مؤید این حقیقت است که نظام جمهوری اسلامی در نخستین سال حیات خویش، اقدام به‌ ضرب دو نوع سکة یادبودی با تیراژ بسیار بالا نموده که در هرکدام، چندین مورد از مفاهیم اعتقادی و مبانی فکری انقلاب اسلامی ایران جلوه‌گر شده است: یکم، سکة «بیست ریال یادبودی» برای گرامیداشت حلول یکهزار و چهارصدمین سال هجرت که مزین به «نقشة سرزمین‌های اسلامی در برشی از کرة زمین» (تحت پرتوافکنی خورشید) و نیز عبارت مرکب «استقلال / آزادی / جمهوری اسلامی» (به‌عنوان اصلی‌ترین شعار انقلاب اسلامی و بیانگر بنیادین‌ترین مبانی فکری آن) می­باشد و دوم، سکة‌ «ده ریال یادبودی» به‌افتخار نخستین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی که نگارة «گل لاله» (به‌عنوان نماد مفهوم شهادت) و عبارت «22 بهمن» (به‌عنوان مورخة سقوط رسمی رژیم شاهنشاهی) بر آن نقر گردیده است.