فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با تأسیس دولت صفوی در سال 907 ق، حسین‌بیگ لَلِه شاملو در مقامِ وکیل شاه جوان و بالاترین مقام نظامی، یعنی امیرالامرا، در عمل در جایگاه قدرتمندترین فرد در دولت صفوی مطرح شد. از سوی دیگر، زکریا کججی، از وزرای سابق آق‌قویونلو، وزیراعظم شد. بنابر سنت دیوانی و در سلسله‌مراتب رسمی، نهادی که بعد از پادشاه بالاترین مقام را داشت، جای خود را به نهاد وکالت داد. در حالی‌که در این دوره، نهاد وزیراعظمی همچنان وجود داشت، اما اهمیت خود را از دست داده و عملاً به یک دایرۀ دیوانی تبدیل شده بود. حسین‌بیگ لَلِه، پس از هشت سال وکالت، شاه او را از این مقام برکنار کرد، اما نهاد وکالت همچنان باقی ماند. شاه اسماعیل پس از حسین‌بیگ لَلِه، پنج نفر تاجیک‌ را به‌عنوان وکیل منصوب کرد. شاه اسماعیل با انتصاب پیاپی دیوانسالاران تاجیک به وکالت، تلاش کرد تا قدرت امرای قزلباش را که تهدیدی جدی برای اقتدار نهاد شاهی می‌دید، محدود کند. اما، سران قزلباش با این سیاست شاه مخالف بودند و در هر فرصت، مخالفت خود را با این سیاست نشان دادند. پژ.هش حاضر با بررسی کارنامۀ شش وکیلی که دورۀ شاه اسماعیل بر سر کار آمده‌اند، سعی دارد جایگاه، ویژگی‌ها و تغییرات نهاد وکالت را در دولت صفوی آن دوره تبیین کند.