تأثیر معنویت و پارانوئید سازمانی بر رفتارهای ناکارآمد حسابرس با میانجی‌گری قضاوت اخلاقی و حساسیت اخلاقی

نویسندگان

1 گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22103/jak.2025.23944.4092
چکیده

هدف: رفتار ناکارآمد حسابرسان با کاهش کیفیت حسابرسی، به اعتبار حرفه حسابرسی لطمه وارد می‌نماید. ضرورت بررسی عوامل تشدید یا تضعیف کننده این رفتار مشهود است. معنویت به عنوان یک ارزش شخصیتی و پارانوئید سازمانی به عنوان یک اختلال شخصیتی، رفتار افراد را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهند. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثرگذاری معنویت در ابعاد فردی و سازمانی و پارانوئید سازمانی بر رفتار ناکارآمد حسابرسان با تأکید بر نقش میانجی قضاوت و حساسیت اخلاقی است. روش: پژوهش حاضر از لحاظ شیوه اجرا کمی است. داده‌های جمع‌آوری شده با روش معادلات ساختاری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. جامعه آماری پژوهش در قلمرو زمانی سال 1402 شامل حسابرسان شاغل در حرفه حسابرسی است که با استفاده از شیوه نمونه‌گیری کوکران تعداد 384 نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه استاندارد است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد معنویت فردی و سازمانی با میانجی‌گری قضاوت اخلاقی به ترتیب با کسب رتبه‌های اول و سوم بر رفتار ناکارآمد حسابرسان تأثیر معکوس دارند. همچنین پارانوئید سازمانی با میانجی‌گری حساسیت اخلاقی با کسب رتبه دوم بر رفتار ناکارآمد حسابرسان به‌صورت مستقیم و مثبت تأثیرگذار خواهد بود. نتیجه‌گیری: معنویت فردی و سازمانی با تقویت قضاوت اخلاقی، رفتار ناکارآمد حسابرسان را تقلیل داده و پارانوئید سازمانی با کاهش حساسیت اخلاقی، سبب بروز رفتار ناکارآمد حسابرسان می‌شود. پژوهش حاضر به عنوان اولین پژوهشِ در حوزه پدیده پارانوئید سازمانی و حسابرسی، ضمن توسعه مبانی نظری، به سرپرستان حسابرسی در شناسایی عوامل تشدید یا تضعیف کننده رفتار ناکارآمد حسابرسان و چگونگی تأثیر بواسطه متغیرهای میانجی کمک می‌کند.