فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تمرکز بر امداد و نجات به‌عنوان اقدامات اولیه پس از زلزله و اسکان و بازسازی به‌عنوان اقدامات ثانویه، موجب شده که به موضوع جرایمِ پس از زلزله کمتر توجه شود. در‌حالی ‌که به‌ویژه اگر زمین‌لرزه در شهری بزرگ واقع شده و تلفات جانی و مالی زیادی داشته باشد، جرایمی که پس از زلزله واقع می‌شود، بسیار زیاد و متنوع و داشتن برنامۀ قبلی برای پیشگیری و مدیریت آنها ضروری خواهد بود. جرایمی که پس از رویداد زلزله امکان ارتکاب آنها وجود دارد به‌شدت تحت تأثیر عوامل اجتماعی، اقتصادی و محیطی (جغرافیایی) است. این جرایم را می‌توان به جرایم زلزله‌زدگان و جرایم فرصت‌طلبان دسته‌بندی کرد. جرایمی که قربانیان زلزله مرتکب می‌شوند، اغلب مبتنی بر نیاز فوری یا مشکلات روحی- روانی است. حال آنکه فرصت‌طلبان از فرصت به‌وجود‌آمده بر اثر زلزله برای پیشبرد اهداف غیرقانونی و غیراخلاقی خود بهره می‌گیرند. این مقاله پس از بررسی علل ارتکاب و افزایش بزهکاری در فضای زلزله، به معرفی نهادهای مرتبط با پیشگیری از جرم در زلزله می‌پردازد و سرانجام دربارۀ جنبه‌های چندرشته‌ای طراحی نظام پیشگیری از جرم پیش و پس از رویداد زلزله بحث می‌کند. با وجود تحقیقات متعدد در زمینۀ جرم‌شناسی حوادث و بحران‌های طبیعی، پژوهش مستقلی که به موضوع پیشگیری از جرم پس از رخداد زلزله بپردازد انجام نگرفته است. این مقاله، ضمن تبیین ضرورت اجرای راهبرد مدیریت بحران، پیش از زلزله و اتخاذ تصمیمات پیشگیرانه برای کاستن از آثار زیانبار و به‌ویژه بزهکاری ناشی از فضای بعد از زلزله، در پایان با تقسیم جغرافیایی کانون بحران و حوزۀ مدیریت آن، راهکارهای عملی و اجرایی ارائه می‌کند. مقالۀ حاضر از این نظر دارای نوآوری است و می‌تواند مبنایی برای پژوهش‌های بیشتر و چندرشته‌ای قرار گیرد.