فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دادگاه اروپایی حقوق بشر که در سال 1959 به‌عنوان نهاد نظارتی کنوانسیون اروپایی حقوق بشر تأسیس گردید، به دعاوی رسیدگی می‌کند که به‌موجب این کنوانسیون و پروتکل‌های منضم به آن تحت صلاحیت این دادگاه قرار می‌گیرند. ازجمله ویژگی این دادگاه که با تصویب پروتکل شماره 9 کنوانسیون ایجادشده، طرح دعوا توسط افراد علیه دولت‌های عضو کنوانسیون است. آنچه بامطالعه کنوانسیون و پروتکل‌های آن به دست می‌آید این است که امکان طرح دعوا توسط افراد بی‌تابعیت فارغ از موضوع دعوا، در این کنوانسیون و پروتکل‌های آن تصریح نشده است؛ و از سوی دیگر، موضوع تابعیت نیز تحت صلاحیت این دادگاه قرار نمی‌گیرد. حال پرسش قابل طرح این است که با توجه به اینکه مفهوم تابعیت از صلاحیت موضوعی دادگاه خارج است، افراد بدون تابعیت چگونه می‌توانند در دادگاه اروپایی حقوق بشر طرح دعوی کنند و اینکه موارد خاصی از بی‌تابعیتی قابل طرح در این دادگاه می‌باشد؟ اینگونه به نظر می رسد که دادگاه در رسیدگی به موضوعات مرتبط با بی‌تابعیتی صلاحیت رسیدگی ندارد ولی این عدم صلاحیت، مانع رسیدگی به دعاوی افراد بدون تابعیت نخواهد شد. اما با بررسی صلاحیت‌های موضوعی دادگاه اروپایی حقوق بشر و با اتکا به روش توصیفی و تحلیلی، به این نتیجه رسیدیم که علاوه بر صلاحیت دادگاه در رسیدگی به دعاوی مطروحه از سوی افراد بدون تابعیت، موارد خاصی از بی‌تابعیتی ازجمله سلب تابعیت افراد توسط دولت‌ها به‌عنوان مجازات ترذیلی نیز می‌تواند تحت صلاحیت دادگاه قرار گیرد.