بازخوانی مادی و اجتماعی روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در دوره دولت سازندگی

نویسندگان

1 استادیار عضو هیأت علمی گروه روابط بین‌الملل، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22034/isj.2023.354642.1872
چکیده

جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی پس از وقوع انقلاب اسلامی وارد یک دهه تعارض و تقابل که الگوی پر تکرار در روابط‌شان بوده است، شدند. اما تحولات هویتی، ژئوپلتیکی و بین‌المللی حادث در دهه1990 موجب تغییر این الگوی حاکم بر روابط آن‌ها شد. هدف این مقاله، بازخوانی روابط تهران و ریاض در دوره پس از جنگ است تا بررسی کند «چگونه و متاثر از چه عواملی، دو کشور از تعارض و تقابل به سوی بهبود مناسبات حرکت کردند». سوال مقاله این است که «چه عواملی موجب حاکم شدن الگوی همزیستی به‌جای تعارض در روابط ایران و عربستان سعودی طی سال‌های 1368 تا 1376 گردید؟». یافته این مقاله که با روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و بهره‌گیری از دو رویکرد اجتماعی (سازه‌انگاری) و مادی (واقع‌گرایی) صورت گرفته این است که «ساختار اجتماعی حاکم بر روابط ایران و عربستان سعودی در سال‌های 1368 تا 1376 موجب شد تا محیط آنارشیک بین‌المللی و منطقه‌ای که موجب سوءظن و بی‌اعتمادی دو کشور شده بود، تحلیل رفته و با تغییر فرهنگ دشمنی حاکم بر روابط، آن‌ها به‎سوی همزیستی مبتنی بر عدم تقابل هویتی و تبدیل تعارض ژئوپلتیکی به رقابت، با وجود فشارهای ساختاری حرکت کنند».