راهکارهای حمایت از نسل های سه گانه حقوق بشر در پرتو ظهور فناوری هوش مصنوعی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل دانشگاه قم
2 دانشجوی دکتری روابط بینالملل، دانشکده الهیات، حقوق و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22034/isj.2023.322986.1723چکیده
در سالهای اخیر هوش مصنوعی با پیشرفت سرسامآوری بخشهای ارائه خدمات و به تبع آن سیاستهای رفاهی و اجتماعی در کشورهای توسعهیافته را تحت تاثیر قرار داده است. این مهم باعث شده که هوش مصنوعی در کنار فناوریهای نوینی چون دادههای انبوه و الگوریتمهای خودرو، علاوه بر شکلدهی به بسیاری از تحولات اجتماعی، سیاستگذاران را با چالشها و پرسشهای مهمی مواجه گرداند. اجرای آزمایشی فناوریهای فوقالذکر در صنعت بیمه، بانکداری، نظامهای سلامت و ثبت احوال همانند عصر پیشادیجیتال، بستر نقض گسترده و نظاممند (سیستمیک) بسیاری از حقوق بشر مندرج در اسناد بینالمللی را به وجود آورده است با این تفاوت که به دلیل اتوماتیک (ماشینی) بودن این نقضها، امکان «احراز مسئولیت» از طرف نهادهای ناظر داخلی و یا بینالمللی به درستی تعریف نشده و به تبع آن، سازوکار پاسخگویی را نمیتوان با چهارچوبهای قانونی کنونی، فعال نمود. در این نوشتار ضمن توجه به تقسیمبندی نسلهای سهگانه حقوق بشری، حقوق فرانسلی و مقدمه اصول تداوم بشری تعریف شده و تاثیرگذاری هوش مصنوعی بر این حقوق مورد اشاره قرار میگیرند. در ادامه نیز با طرح این مفروض که خطر اصلی هوش مصنوعی برای حقوق شهروندان، ایجاد دستهبندیها، تبعیض و نقض حق تعیین سرنوشت قلمداد میشود، متعاقباً در پاسخ به این سوال که چگونه میتوان با چالشهای فوقالذکر مقابله نمود، پیشنهاداتی پیرامون ایجاد مکانیزمهای مناسب برای حمایت و مراقبت از حقوق نسلهای مختلف حقوق بشری مطرح گردیده و با برداشتی تطبیقی از اسناد بینالمللی و دادههای کتابخانهای الکترونیک بر اساس روش توصیفی-تحلیلی، بررسی میگردد.