شناسایی مهم‌ترین عوامل مؤثر بر فرار مالیاتی در اقتصاد ایران و بررسی نحوه اثرگذاری آن‌ها در طی زمان

نویسندگان

1 دانشیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشگاه مازندران

2 دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه مازندران،

doi
10.22075/jem.2023.29553.1801
چکیده

این مطالعه در پی مدل‌سازی فرار مالیاتی و شناسایی نحوه اثرگذاری این عوامل بر فرار مالیاتی است. تحقیق حاضر در حوزه تحقیقات کاربردی است. به این منظور از روش میانگین‌گیری بیزی در بازه زمانی 1370 تا 1399 در فضای متلب 2021 بهره گرفته شده است. در این پژوهش با استفاده از 62 متغیر موثر بر فرار مالیاتی و نیز رویکرد مدل میانگین‌گیری بیزی، از 1 تا 12 متغیر غیرشکننده موثر بر فرار مالیاتی شناسایی شدند. نتایج نشان می‌دهد که نرخ تورم غیرشکننده‌ترین متغیر موثر بر فرار مالیاتی است؛ همچنین بر اساس نتایج مدل TVPFAVAR مشاهده گردید که شوک تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی (تورم، نرخ ارز، بیکاری، کسری بودجه)، بر فرار مالیاتی مثبت و قوی است، در حالی که تأثیر متغیرهای فرهنگی (فرهنگ مالیاتی، تلاش مالیاتی، روحیه مالیاتی، انصاف مالیاتی و عدالت مالیاتی)، بر این متغیر دارای تأثیر اندک و منفی است.