تحلیل محتوای کیفی آیات قرآن در رابطه با طاغوت و استلزامات تربیتی آن
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه اصفهان.
2 مربی گروه معارف دانشگاه هنر
doi
10.22034/ksiu.2021.1140چکیده
هدف: طاغوت یکی از مفاهیم اصلی در تربیت قرآنی است که کفر نسبت به آن، بر ایمان به خدا مقدّم شده است. از این رو در این پژوهش، با هدف مشخص ساختن مفهوم طاغوت در قرآن و چگونگی موضعگیری انسان در رابطه با آن، آیات قرآن بررسی شدند. روش: در این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی باردن، ابتدا شبکۀ مفهومی طاغوت بیان شده و متناسب با آن، آیاتی به عنوان واحدهای تحلیل مشخص شدند. سپس این آیات در سه مقولۀ بُعد هستیشناسی طاغوت، بُعد انسانشناسی طاغوت و بُعد ارزششناسی طاغوت، تقسیمبندی و تحلیل شدند. یافتهها: بر خلاف اینکه در فرهنگ عامه، طاغوت به عنوان مفهومی جامعهشناختی مطرح میشود؛ قرآن طاغوت را از نگاه هستیشناسی، انسانشناسی، ارزششناسی و جامعهشناسی مورد بحث قرار میدهد. نتیجهگیری: منشأ طغیان، نفس و خواستههای نفسانی است که خود را در آنچه دارد، بینیاز از خدا پندارد و در نتیجۀ این استغنا، سرکشی کرده و حدود الهی را زیر پا بگذارد. ولایت طاغوت در مقابل ولایت الهی قرار دارد و میتواند پیروان خود را از نور به تاریکی سوق دهد و موجبات گمراهی آنان را فراهم آورد. از این رو، لازم است در تربیت قرآنی ابتدا نسبت انسان با طاغوت، در قالب کفر به آن مشخص شود.
