تبیین هستی شناسانه « قدرت » در قرآن کریم از منظر نظریه های روابط بین الملل
نویسندگان
1 استادیار گروه روابط بینالملل، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب ایران.
2 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
3 دانشجوی دکترای گروه علوم سیاسی، گرایش روابط بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
doi
10.22034/isj.2022.354514.1871چکیده
قرآن کریم مبدأ و منشأ تمام قدرت عالم هستی را در همه ابعاد آن ناشی از اراده خداوند میداند؛ بنابراین، ضروری است به تبیین هستی شناسانه قدرت؛ ابعادی چون ماهیت وجودی، نقش و عناصرتشکیل دهنده آن و تبیین عوامل مادی و غیرمادی مؤلفه قدرت پرداخته شود. بر همین اساس پژوهش کنونی به دنبال بررسی این مسئله است: دیدگاه قرآن کریم و نظریههای روابط بینالملل، نسبت به قدرت چیست؟ روش پاسخگویی به این پرسش توصیفی–تحلیلی و گردآوری اطلاعاتی آن کتابخانهای و اینترنتی است. نتیجه کلی این مقاله نشان میدهد، نظریههای روابط بینالملل به لحاظ هستی شناسی مؤلفههای قدرت را منبعث از ساختار مادی و غیر مادی، اعم از نظامی، اقتصادی یا ایدئولوژیکی میدانند و آن را مذموم در ایجاد و عملیاتی و اجرایی کردن میدانند. اما قرآن کریم برخلاف نظریههای روابط بینالملل قدرت و مؤلفههای غیر مادی آن را تقدم بر عوامل مادی دانسته و به نوعی «قدرت» ممدوح تلقی میشود. نظریههای روابط بینالملل به دنبال کسب قدرت در جهت سلطه و برتری بر دیگران را برای رضای نفس خود دانست و منازعه و جنگ اصالت دارد و صلح پدیده عارضی و مقطعی است. درحالیکه قرآن کریم هرکسی که (افراد و جامعه) قدرت و عناصر آن از طرف خداوند دریافت کند و قدرت تولید شده به اراده الهی را در مسیر رضایت حقتعالی صرف کند، در هیچ زمان و مکانی غالب نخواهد شد.
