تحلیل صوری عناصر اصلی جامة حضرت علی(ع) در نگارههای نسخة خاوراننامه مکتب ترکمانی (محفوظ در کاخ گلستان)
نویسندگان
1 دانشیار، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران
2 استادیار، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران
3 کارشناسی ارشد هنر اسلامی، دانشگاه هنر، تهران
doi
10.22059/jhic.2022.327175.654265چکیده
در بسیاری از نسخههای مصور تاریخی، برای نمایش شخصیتها در شمایل نگاری، وجه ثابتی به تصویر در آمده است تا شناخت ایشان برای بیننده تسهیل گردد. هدف این مقاله، واکاوی الگوی تصویری پوشش حضرت علی(ع) در نگارههای خاوراننامۀ ترکمانی از منظر ساختار صوری است. طرح، نقش، فرم و رنگ عناصر پوشش حضرت علی(ع) در نگارههای نسخۀ خاوراننامه چگونه تحلیل میشود؟ نتیجۀ مطالعۀ اسنادی به شیوۀ تطبیقی ـ تاریخی و با نمونهگیری 9 نگاره به صورت هدفمند حاکی است که در نگارههای این نسخه، امیرالمؤمنین علی(ع) با پوشش عمامه، قبا و عبا تصویر شده و رنگ یا شیوۀ تزئینی ـ یا برعکس ـ سادهنمایی برای تمایز ایشان از دیگر افراد به کار نرفته است: پوشش امام علی(ع) در تمام موقعیتها، ترکیب سهقطعهای متداول دارد. بنابر این، همانندی ایشان با دیگر افراد در تصاویر به قرین مفهومی وجه، نشانهای دارد و موضوع همگونی کسوت حضرت علی(ع) را با مردم جامعه در زمان زیست در ذهن تداعی میکند.