بررسی تطبیقی «حُسن ‌وضع» در قطعات نستعلیق میرعماد حسنی‌سیفی‌قزوینی و علی‌رضا عباسی

نویسندگان

1 کارشناسی‌ ارشد رشته صنایع‌دستی، دانشکده هنر، دانشگاه سوره، تهران

2 دکتری زبان و ادبیات فارسی، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، تهران

3 گروه مرمت آثار تاریخی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه زابل، زابل

doi
10.22059/jhic.2021.332040.654288
چکیده

میرعماد حسنی­سیفی­­قزوینی و علی­رضا عباسی از خوشنویسان مطرح دوره صفوی بوده‌اند. میرعماد در ­نستعلیق  تبحر داشت و علی‌رضا عباسی در سه قلم نسخ، ثلث و نستعلیق.  در پژوهش حاضر به بررسی تفاوت­های­ ترکیب­بندی در قطعات نستعلیق این دو خوشنویس، با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و به روش پیمایشی با رویکرد توصیفی- تطبیقی پرداخته شده و هدف اصلی، شناسایی و مقایسه قاعدۀ حسن­وضع، از طریق بررسی قواعد ترکیب و کرسی است. به همین سبب، 10 قطعه از آثار نستعلیق در قالب‌های چلیپا و سطرنویسی، تطبیق داده شده اند. بنابر مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش، میرعماد در مقایسه با علی‌رضا عباسی، به قاعدۀ «حُسن وضع» پای­بندی بیشتری داشته است. وجوه تمایز در تحریر این قطعات، ناشی از اختلافات جزئی‌ در رعایت کرسی­بندی­ها­، نحوۀ اجرای مدّات، حروف و کلمات، زاویۀ نقطه‌گذاری، شیوۀ ترکیب­بندی و پراکندگی مدّات و نیز نحوۀ رقم­زنی دو خوشنویس است.