توسعۀ بدون برنامۀ گردشگری و تأثیر آن بر محیط زیست دریاچهها
نویسندگان
1 دانشگاه لرستان
2 مرکز تحقیقات محیطزیست انسانی و توسعۀ پایدار، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران
doi
10.22059/jhsci.2019.279990.463چکیده
اکوتوریسم فرصت اقتصادی و شایان تأملی برای مناطق است. دریاچۀ گهر و اشترانکوه با تنوع زیستی ویژه یکی از آثار یخچالی ایران و از نقاط مهم اکوتوریسمی لرستان است. آستانۀ پایین آسیبپذیری، شرایط نامناسب زیستمحیطی و گردشگری دریاچه و اعتقاد به نقش مدیریت ریسک در برنامهریزی توسعۀ فضایی ضرورتهای این پژوهش هستند. این تحقیق با روش تجزیهوتحلیل حالتهای شکست و تأثیرات آن بر محیط زیست (EFMEA) انجام گرفت و هدف آن شناسایی، رتبهبندی و مقایسۀ مهمترین ریسکهای زیستمحیطی و ریسکهای ناشی از گردشگری در منطقه است. این تحقیق میتواند زمینهساز کاهش یا حذف اثرهای مخرب انسانی و طبیعی و کمک به برنامهریزی توسعۀ فضایی در این محیط شود. برای این منظور ابتدا مهمترین ریسکهای منطقه، شناسایی و براساس سه متغیر: «احتمال وقوع، شدت وقوع و گستردگی اثر» مقادیر عددی هر ریسک تعیین شد. براساس دامنۀ تغییرات، ردهها در پنج دسته رتبهبندی شدند. نتایج نشان داد که از بین ریسکهای زیستمحیطی منطقه، سه ریسک «آسیبهای ناشی از تعداد گردشگران، تردد موتورسیکلتها و رشد نیزارها» با میانگین 7/86 در اولویت اول یا ریسک بینهایت قرار دارند. در ریسکهای ناشی از گردشگری نیز «تعداد زیاد گردشگران، محدودیت فصل گردشگری و نوع تردد و مسیر پیادهروی» سه موردی هستند که با میانگین 7/86 در رتبۀ اول قرار دارند. از اینرو براساس ضرورت اقدام متقابل این ریسکها نیازمند برخورد فوری و اقدامات سریع اصلاحی و ممنوعکنندهاند. از بین مجموعۀ ریسکهای اولویت یک، ریسک «تعداد زیاد گردشگران» در هر دو دستۀ «ریسکهای زیستمحیطی» و «ریسکهای ناشی از گردشگری» مشترک است و در نتیجه بهعنوان مهمترین تهدید منطقه، نیازمند برخورد فوری، برنامهریزی و کنترل جدی است.
