استفاده از پهپادها از منظر حقوق جنگ دریایی و اصول بنیادین حقوق بشردوستانه

نویسندگان

1 استادیار حقوق بین الملل عمومی دانشگاه علوم دریایی حضرت امام خمینی(ره)، نوشهر، ایران.

2 استاد بازنشسته حقوق بین الملل، دانشگاه جامع امام حسین (ع) تهران، ایران

doi
10.22034/isj.2022.294898.1549
چکیده

توسعه فن‌آوری‌های دریایی، جنگ‌های دریایی مدرن را ترکیبی نموده است. امروزه، جنگ دریایی به‌معنی استفاده از تاکتیک‌ها و اجرای عملیات نظامی بر روی، زیر، و یا برفراز دریا می‌باشد. نمونه‌ای از ابزارهای تاکتیکی، استفاده از پهپادها در عملیات-های دریایی می‌باشد. بدون تردید به‌کارگیری آنها در مخاصمه دریایی، مسائل مختلفی را در ارتباط با حقوق جنگ دریایی مطرح می-کند. عدم‌جود معاهده‌ای خاص در خصوص به‌کارگیری آنها در عرصه دریا منجر به ایجاد خلاء حقوقی و ابهام شده است. لذا در این مختصر در پی پاسخ به این سوال هستیم، آیا می‌توان پهپادها را در چارچوب قواعد حاکم بر حقوق جنگ دریایی و اصول بنیادین حقوق بشردوستانه به‌کار گرفت؟ از این‌رو هدف از این مقاله تحلیل قابلیت اعمال قواعد موجود بر پهپادها در جنگ دریایی می‌باشد. روش تحقیق، توصیفی تحلیلی، و شیوه جمع‌آوری اطلاعات، کتابخانه‌ای اسنادی می‌باشد. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است حقوق بین‌الملل معاهده‌ای و عرفی، به‌ویژه قواعد حقوق بشردوستانه نسبت به وضعیت حقوقی پهپادها بی‌تفاوت نمی‌باشند، و علیرغم اینکه دستورالعمل جنگ هوایی و موشکی و به‌خصوص دستورالعمل سان‌رمو اسنادی الزام‌آور نمی‌باشند، حقوق جنگ دریایی را با لحاظ نمودن قواعد حقوق بشردوستانه، اصلاح و بازنگری کرده، و قابلیت اعمال بر پهپادها را دارند.