تحلیل جامعهشناختی آداب خِلعت و جامهبخشی در دوره خلافت فاطمی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته پژوهش هنر دانشگاه هنر تهران
2 دانشیار، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، تهران
doi
10.22059/jhic.2021.309460.654176چکیده
دوران خلافت شیعی فاطمی (297 – 567ق) در شمال آفریقا، شام و حجاز با گسترش و شکوفایی آداب خلعت بخشی در سدههای سوم تا پنجم در سرزمینهای اسلامی همزمان بود. جایگاه مهم صنعت نساجی در اقتصاد مصر، زمینه این شکوفایی را فراهم آورد و عنصری برای تحکیم قدرت سیاسی و نمایش شوکت دربار بود. مسئله اصلی این پژوهش چگونگی ارتباط آداب خلعت با طبقات گوناگون جامعه در دوره خلافت فاطمی است. روش پژوهش توصیفی - تحلیلی و بر پایه تحقیقات نظری برای نگارش پژوهش و مطالعه اسنادی برای گردآوری دادهها استفاده شدهاست. نتایج این پژوهش نشان میدهد که فاطمیان برای تقویت رابطه خود با طبقات گوناگون جامعه از خلعت بهره میبردند که ریشه در باورهای آنها داشت. خلعت و جامههای فاطمی برای انتصابات، به عنوان عیدی در اعیاد، جشنها و مراسم آیینی و تشویق اقشار گوناگون اهدا میشد و بسته به تفاوت طبقاتی، حاوی ویژگیهای گوناگون بود و نشانهای از منزلت اجتماعی طبقات و گروههای مردم در دورۀ فاطمی محسوب می شد و تحولات اجتماعی آن دوره را بازتاب میداد.
