فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از سدۀ سوم ق، به موازات شکل گیری سازمان ها و نظم اجتماعی، حسبه نویسی نیز در حال تکوین بود و تا سدۀ نهم ق با فراز و نشیب‌هایی تداوم یافت. عوامل متعددی همچون نگرانی از انحرافات، امربه‌معروف و انتقال تجربه در نگارش این گونه منابع نقش داشته و از مؤلفه‌های مذهبی در قالب رویکردهای فقهی و مسائل محلی متأثر شده است. در پژوهش حاضر کوشش شده است تا با روش توصیفی ـ تحلیلی و منابع کتابخانه‌ای، علل نگارش، مؤلفه‌های تأثیرگذار و ویژگی‌های حسبه نویسی تا سدۀ نهم ق بررسی و به این پرسش ها پاسخ داده شود: عوامل، زمینه‌ها و مؤلفه‌های مؤثر بر تکوین و تداوم حسبه نویسی در تمدن اسلامی چه بود؟ علل چندی مانند رونق شهرنشینی و پیچیدگی روابط اجتماعی، نگرانی های دینی و انتقال تجربه، زمینۀ نگارش چنین آثاری را پدید می آورد و رویکرد فقهی، مسائل محلی و جایگاه نویسندگان، موجب تفاوت‌هایی میان آثار موجود در این باب شده است.