اثرگذاری اختلال فنآورانه بر جایگاه ژئواکونومیک کشورها :مطالعه موردی ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روابط بینالملل دانشگاه شهید بهشتی.
2 دانشیار و عضو هیأت علمی گروه سیاست جهانی و منطقهای دانشگاه شهید بهشتی.
3 دانشیار عضو هیأت علمی گروه روابط بینالملل دانشگاه ترتبیت مدرس.
doi
10.22034/isj.2022.317526.1664چکیده
امروزه فنآوری، علاوه بر تسهیل امور در حوزههای مختلف، نقشی اخلالگرانه نیز یافته است. اختلال فنآورانه، ناظر بر این کارکرد فنآوری است که با تغییر قواعد بازی و مؤلفههای حاکم بر منطقِ عملکرد، طیف وسیعی از مسائل بینالمللی(از امنیت بینالمللی تا حکمرانی جهانی و سیاستخارجی) دستخوش دگرگونی میشوند. این تغییرات به نوبهِ خود، موقعیت کشورها را به نسبت انطباق یا عدمانطباق با شبکههای ارزش و عملکرد جدید، متاثر میکند. ژئواکونومی نیز به عنوان بستری مهم در عرصه رقابتهای نوظهور، مشمول اختلال فنآورانه شده، که به سهم خود، زمینه را برای جابجایی جایگاه کشورها در عرصه بینالمللی فراهم میکند. در همین راستا، پرسش اصلی مقاله عبارت است از اینکه اختلال فنآورانه چگونه موقعیت کشورها را در حوزهِ ژئواکونومیک متأثر میکند و به جابهجایی جایگاه آنها در عرصه بینالمللی منجر میشود؟ پژوهش حاضر با بهرهگیری از روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانهای در پی تبیین مسئله موردنظر است. هدف این پژوهش، بررسی تاثیر اختلال فنآورانه بر مولفههای فضا و قدرت -عناصر تشکیلدهنده ژئواکونومی- و ارزیابی جایگاه ژئواکونومیک ایران به عنوان مطالعه موردی، از رهگذر چارچوب موردنظر است. نتیجه کلی پژوهش نشان میدهد که فنآوری از یکسو با شکلدادن به چرخش فضایی، موجب شبکهایشدنِ فضای عملیاتی کشورها و حاکمیت جریانها شده، و عاملیت مستقل کنشگران در حوزه ژئواکونومی را با تردید مواجه کردهاست؛ از سوی دیگر، فنآوری با کمک به فرآیند اعمال قدرت در فضای شبکهای، به عنوان تنظیمکننده و جهتدهنده به جریانهای راهبردی بدیل، این امکان را مهیا میسازد که جایگاه کشورها در متن قرارگرفته یا به حاشیه رانده شود.
