بررسی نقش رژیم بین المللی حقوق مالکیت فکری موثر درکاهش تغییرات آب و هوایی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 عضو هیات علمی، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 عضو هیات علمی، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22034/isj.2022.285178.1501
چکیده

رژیم‌های بین‌المللی حقوق مالکیت فکری نقشی محوری و تأثیرگذار در مدیریت و کنترل تغییرات آب‌وهوایی دارند. در این میان، مسئولیت کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه در تغییرات اقلیمی معطوف به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و تأثیرات منفی گرمایش زمین از اهمیت و اولویت چشمگیری برخوردار است. در مذاکرات بین‌المللی،‌ اختلاف‌نظر عمده حول محور نقش و تأثیر حقوق مالکیت فکری و به بیان دقیق‌تر حق اختراع در توسعه و انتشار فناوری‌های سازگار با محیط زیست و کاهش تأثیرات منفی در گرمایش زمین است. حقوق مالکیت فکری مشوق نوآوری‌های سبز و پیش‌شرط مؤثری در توسعه و انتقال فناوری‌ در کشورهای توسعه‌یافته است، در حالی‌که کشورهای در حال توسعه حقوق مالکیت فکری و رفتار انحصارطلبانه مالکان آن را به‌عنوان مانع اصلی دریافت فناوری‌های سبز می‌دانند. در این ارتباط، پرسش اصلی مقاله حاضر آن است که رژیم‌های بین‌المللی حقوق مالکیت فکری مؤثر در کاهش تغییرات آب‌وهوایی در چه وضعیت و جایگاهی قرار دارند؟ این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی صورت پذیرفته و گردآوری اطلاعات آن به روش کتابخانه‌ای و مراجعه به منابع معتبراینترنتی است. یافته‌های مقاله حاکی از آن است که سیستم مالکیت فکری به‌واسطة نفوذ روزافزون در سطح رژیم‌های بین‌المللی دارای ظرفیت بالقوه‌ای در زمینه ارائه نتایج مثبت و تقاضای منافع عمومی برای یافتن راه‌حل برای کاهش تغییرات آب‌وهوایی موضوع گفتگوها و همکاری‌های مستمر و گسترده دیپلماتیک در مجامع بین‌المللی و در سطح عملی در رابطه با شرکت‌های خصوصی است.