ارائه چارچوب مفهومی ارزیابی عملکرد در شرکتها
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه حسابداری دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 استادیار گروه حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه مدیریت، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
doi
10.22103/jak.2022.19462.3707چکیده
هدف: علیرغم انجام پژوهشهای متعدد در حوزۀ ارزیابی عملکرد و ارائه مدلهای مختلف برای آن، یک ساختار مفهومی مشخص و استاندارد برای مدلهای ارزیابی عملکرد وجود ندارد. این موضوع سبب شده است که مدلهای متنوع موجود، ابعاد مختلف عملکرد سازمانها را به نحو جامعی پوشش نداده و طراحی مدلهای جدید و یا انتخاب از میان مدلهای موجود را به امری دشوار بدل نماید. از اینرو، در حوزۀ حسابداری مدیریت، به یک چارچوب مفهومی برای ارزیابی عملکرد نیاز است تا ابعاد و ویژگیهای یک مدل ارزیابی عملکرد مناسب را روشن سازد. روش: این پژوهش با استفاده از روش کیفی نظریهپردازی زمینهبنیان از طریق مصاحبه با خبرگان حوزۀ حسابداری مدیریت، اقدام به ارائۀ چارچوب مفهومی ارزیابی عملکرد و الزامات مدلهای ارزیابی عملکرد نموده است. یافتهها: چارچوب مفهومی ارزیابی عملکرد در شرکتها، در ابتدا محرکهایی را که منجر به ظهور پدیدۀ ارزیابی عملکرد شدهاند، شناسایی میکند. در گام بعدی، طرح کلان ارزیابی عملکرد در قالب سه مرحلۀ هدفگذاری، شاخصگذاری و ارزیابی و گزارشگری ارائه شده است. در این چارچوب، نتایج و پیامدهای مطلوب و نامطلوب نظام ارزیابی عملکرد و همچنین عوامل تأثیرگذار بر آن ارائه شدهاند. سپس بر اساس چارچوب مفهومی حاصلشده، چکلیست موارد قابل توجه در طراحی و ارزیابی مدلهای ارزیابی عملکرد ارائه شده است. نتیجهگیری: با عنایت به خلاء وجود چارچوب مفهومی ارزیابی عملکرد شرکتها، از چارچوب مفهومی ارائهشده در این پژوهش و چکلیست مستخرج از آن میتوان به عنوان راهنمای طراحی مدلهای ارزیابی عملکرد و همچنین معیاری برای بررسی کامل بودن مدلهای ارزیابی عملکرد موجود و پیادهسازی آنها استفاده کرد.