بررسی همپوشانی آشیان اکولوژیک دو گونه جویبارماهیان (Oxynoemacheilus kiabii و Oxynoemacheilus karunensis) در رودخانه دینورآب

نویسندگان

1 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
چکیده

بسیاری از رودخانه‌ها و اکوسیستم‌های آبی به‌عنوان کانون‌های تنوع زیستی در نظر گرفته می‌شوند و درک جغرافیای زیستی موجودات آب شیرین برای حفاظت و مدیریت تنوع زیستی اهمیت به‌سزایی دارد. زیستگاه‌های آب شیرین مناطق کلیدی برای تنوع زیستی هستند. نمایش حضور گونه ماهیان آب شیرین و درک نیازهای اکولوژیک آنها از اهمیت زیادی در مباحث بوم‌شناسی برخوردار است. از این‌رو مطالعه حاضر به‌منظور بررسی آشیان اکولوژیک و مقدار همپوشانی آن براساس فاکتورهای زیستگاهی برای جویبارماهیان همبوم رودخانه دینورآب (Oxynoemacheilus kiabii و Oxynoemacheilus karunensis) در طی سال 1398 به‌اجرا درآمد. در این راستا نمونه‌برداری با استفاده از دستگاه الکتروشوکر با شدت ولتاژ پایین از 5 ایستگاه هر کدام با سه تکرار و در مجموع 15 ایستگاه صورت گرفت. بعد از فرآیند نمونه­برداری، تعداد 8 متغیر زیستگاهی از جمله عرض رودخانه، عرض ناحیه پتامال، عمق، دمای آب، کل مواد جامد محلول، هدایت الکتریکی، pH و سرعت جریان آب ثبت و اندازه‌گیری شدند. مقادیر همپوشانی آشیان اکولوژیک براساس فاکتورهای مورد بررسی برای دو گونه O. karunensis و O. kiabii نشان داد که در فاکتور pH بیشترین همپوشانی (0/988) و در فاکتور عرض ناحیه پتامال (0/531) کمترین همپوشانی به‌دست آمد. میانگین همپوشانی کل نیز برای دو گونه براساس کل فاکتورهای مورد مطالعه 0/726 به‌دست آمد. در بررسی ترجیح زیستگاهی نیز مشخص شد که دامنه مطلوبیت زیستگاه دو گونه تفاوت فاحشی نداشتند و هر دو گونه تقریباً زیستگاه مشابه را اشغال نموده‌اند. این احتمال وجود دارد که رودخانه دینورآب زیستگاه مناسب برای دو گونه مورد مطالعه است. با این وجود این دو گونه به‌واسطه تفاوت در شکل بدن، احتمالاً ریز‌ زیستگاه‌های متفاوت را در زیستگاه مشترک خود اشغال می‌کنند و بدین‌ترتیب از رقابت بر سر منابع اجتناب می‌کنند.