فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ماهیت استبدادی حکومت پادشاهان سلجوقی و جایگاه بی بدیل سلطان در ساختار این حکومت، در تحلیل و بررسی علل فروپاشی سلجوقیان، واجد کمال اهمیت است و ضعف و زوال حکومت جانشینان ملکشاه نیز برآیند چنین بی‌ثباتی سیاسی بود. با عنایت به این امر، بررسی و شناخت عوامل پدیدآورنده و تشدیدکنندۀ بی‌ثباتی سیاسی در این برهۀ تاریخی اهمیت بسیار می‌یابد. در این مقاله درصدد پاسخ بدین پرسش بوده‌ایم که میان سیاست‌های جانشینان ملکشاه از قبیل نزاع بر سر جانشینی، بی‌توجهی به امور رفاهی مردم، دمیدن به آتش جنگ­های مذهبی و درگیری با خلافت و بروز بی­ثباتی سیاسی در این دوره چه ارتباطی وجود داشته است؟ چارچوب نظری نگارندگان، نظریۀ دیوید ساندرز در باب بی­ثباتی سیاسی است. بر این اساس، بی­ثباتی سیاسی در دورۀ جانشینان ملکشاه بر مبنای دو مفهوم اساسی تغییرات و چالش‌ها تبیین و شاخص­های آن طی چهار مقولۀ تغییر هنجار، تغییر مقامات اصلی اجرایی، تغییر مرزها و چالش­های خشونت­آمیز بازشناسی شده است. دستاورد این تحقیق حاکی از این است که همبستگی چشمگیری میان سیاست­های جانشینان ملکشاه و بروز بی­ثباتی سیاسی در این برهۀ تاریخی وجود داشته است.