فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به شناخت روزافزون نقش حیاتی آبزیان در تولید محصولات با ارزش­ افزوده­ بالا و ارتقای سلامت انسان، صنایع شیلاتی و آبزی­ پروری جایگاه قابل توجهی را در جهان به­ دست آورده ­اند. با وجود این، این صنایع با چالش‌های متعددی مانند آلودگی آب، شیوع بیماری‌، رشد کند آبزیان، استحکام و کیفیت پایین خوراک و بسیاری مسائل دیگر مواجه هستند. از طرف دیگر، محصولات شیلاتی به‌سبب وجود ترکیباتی مانند اسیدهای چرب چند غیر­اشباع و پروتئین­ ها، فسادپذیری بالایی دارند؛ بنابراین دستیابی به روش­ های نوین نگهداری برای آن­ها اهمیت ویژه ­ای دارد. بر این اساس، نانوفناوری می­ تواند به‌عنوان یک تکنولوژی پیشرو با قابلیت ­های چندوجهی جهت رسیدگی به این چالش ­ها مفید باشد.هدف از این تحقیق، بررسی کاربردهای اساسی نانوفناوری به‌عنوان ابزاری نوآورانه در بخش‌های مختلف آبزی­ پروری و فرآوری محصولات شیلاتی است.یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که نانوفناوری می‌تواند در تشخیص و مدیریت بیماری‌های آبزیان، دارورسانی کارآمد و تولید واکسن، افزایش رشد ماهی، افزایش برداشت و بازده­ی صید، مهندسی آبزی­پروری، کنترل رسوبات زیستی و مدیریت استخرها، تصفیه آب و مدیریت محیط­های آبی مورد استفاده قرار گیرد.در حوزه­ ­ فرآوری محصولات شیلاتی، نانوساختارهایی مانند نانولوله‌ها، نانوکامپوزیت‌ها، نانوامولسیون‌ها و نانولیپوزوم‌ها کاربردهای متنوعی را در ان­کپسوله‌سازی و رهایش کنترل‌شده در محصولات غذایی، بهبود فراهمی زیستی و پایداری، حفظ ارزش غذایی و افزایش زمان ماندگاری محصولات شیلاتی ارائه می­ دهند. همچنین،نانوحسگرهای زیستی، نانوبرچسب‌گذاری و نانوکدگذاری، نقش ­های تعیین‌کننده ­ای در تضمین تازگی و کیفیت محصولات شیلاتی دارند.آن­ها تشخیص مواد تقلبی، مواد سمی و حساسیت­ زا، شناسایی و ردیابی محصول، تجزیه و تحلیل خطر را تسهیل کرده، و مدیریت زنجیره تأمین را افزایش می ­دهند. با این حال، شایان ذکر است که استفاده­  غیراصولی و بیش از حد از نانومواد، همراه با رهاسازی کنترل نشده آن­ها در محیط، می­تواند خطراتی را برای سلامتی آبزیان و انسان­ها ایجاد کند.از این ­رو، رویکرد دقیق‌تر و اصولی‌تر به مدیریت نانومواد در این زمینه ضروری است.