استخوان‌شناسی ستون مهره‌ها و اسکلت دمی جویبار ماهیان جنس Paraschistura در ایران (ماهیان استخوانی عالی: جویبار ماهیان)

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 بخش زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
چکیده

جنس Paraschistura از نواحی بالادست حوضه آبریز تیگره تا پاکستان پراکنش دارند و تاکنون 16 گونه از آن‌ها در ایران گزارش شده است. از آنجا که استخوان‌شناسی به عنوان یک ابزار مفید در مطالعات آرایه‌شناسی و فیلوژنی جویبار ماهیان مورد استفاده قرار گرفته است، بنابراین در این مطالعه، برخی ویژگی‌های استخوان‌شناسی در 13 گونه از این جنس بررسی شده است. بدین‌منظور، ماهیان به‌ترتیب در فرمالین 10% و الکل 70% تثبیت، نگهداری و سپس در موزه جانورشناسی بخش زیست‌شناسی دانشگاه شیراز نگهداری شدند. عکس‌های رادیوگرافی از سمت چپ ماهیان با استفاده از دستگاه Faxitron Bioptics تهیه شد. براساس نتایج؛ اسکلت ساقه دمی شامل پنج یا شش هیپورال، یک استخوان اپورال منفرد، پاراهیپورال و پلئوراستیل متصل به آخرین مهره می‌باشد. شکل اپورال در گونه‌های مختلف متفاوت است. پنجمین هیپورال مثلثی شکل، در اندازه‌های متفاوت و غیرمتصل به آخرین مهره است. شماری از گونه‌های مورد مطالعه از طریق کمپلکس ساقه دمی به‌ویژه تعداد هیپورال‌ها، شعاع‌های باله‌های پشتی و دمی و تعداد مهره‌ها قابل تشخیص هستند. بنابراین به‌نظر می‌رسد این ویژگی‌های مورد استفاده در شناسایی آرایه‌های فراگونه‌ای از جمله تبارها، جنس و خانواده بیشتر از گونه مورد استفاده قرار گیرد.