تأثیر تنش شوری و اشعه فرابنفش UV-C و UV-B بر فاکتور‌های رشد، چربی کل و محتو‌ای اسید چرب ریزجلبک Dunaliella salina

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

3 پژوهشکده آرتمیا و آبزی‌پروری، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

4 گروه زیست‌شناسی دریا، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران.

doi
چکیده

ریزجلبک دونالیلا سالینا (Dunaliella salina) ریزجاندار یوکاریوتی بی­نظیری می ­باشد که دامنه تحمل بالایی در برابر نوسانات محیطی از جمله شوری، دما و نور دارد. هدف از این تحقیق بررسی اثر شوری و اشعه فرابنفش بر فاکتور­های رشد و محتو­ای اسید چرب ریزجلبک Dunaliella salina بود. آزمایش‌ها تحت تیمار­های مختلف شوری 150، 200 و 250 گرم در لیتر و تابش ­های نور فرابنفش (B,C)UV  به­ طور مجزا و تلفیقی با 3 تکرار به‌مدت 11 روز صورت گرفت. روند رشد جلبک و زی توده کل تولید شده تحت تنش­ های مختلف، با شمارش تعداد سلول جلبک به‌صورت یک روز در میان توسط لام هموسیتومتر مورد بررسی قرار گرفت. پروفایل اسید­های چرب جلبک­ ها تحت تیمار­های اعمال شده توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی (GC) و چربی کل با استفاده از دستگاه سوکسله تعیین شد. با توجه به نتایج به‌دست آمده طی دوره کشت، روند رشد جلبک در اکثر تیمار­های اعمال شده تحت تنش ­های شوری بالا و پرتو UV C و UV B نسبت به تیمار شاهد به‌طور معنی­ داری کمتر بود ( P≤0.05). بیش­ترین تراکم سلولی در تیمار شاهد 2/04 میلیون سـلول در میلی­ لیتر و 1/98 میلیون سلول در میلی ­لیتر در تیمار UVB-150 در روز هفتم به‌دست آمد. برخلاف بالا بودن تراکم سلولی در نمونه کنترل، بیش­ترین میزان وزن تر مربوط به تیمار UVC تحت شوری 200 گرم در لیتر مشاهده شد. از نظر مقادیر اسیدهای چرب بین تیمار­ها اختلاف معنی ­دار مشاهده شد ( P≤0.05). جلبک پرورش یافته تحت تیمار UVB-200 دارای بیش­ترین میزان PUFA-n3 (20/05%) و مجموع اسید­های چرب بلند زنجیره چند غیر اشباع PUFA (32/05%) بود در حالی‌که بیش­ترین مقدار اسید­های چرب PUFA(n6) (13/96%) در تیمار UVC-150 به‌دست آمد. بیش­ترین مقدار اسیدهای چرب اشباع (SFA) در جلبک ­های کشت شده تحت شوری 250 گرم در لیتر بدون اشعه فرابنفش برآورد شد. با توجه به یافته‌های تحقیق می‌توان چنان عنوان کرد که تشعشعات فرابنفش و شوری بالا رشد جلبک را کاهش می­ دهند ولی باعث ارتقای سنتز اسید­های چرب بلند زنجیره غیر اشباع می­ شوند.